Ramavtar 17: Difference between revisions

From SikhiWiki
Jump to navigationJump to search
(Created page with 'ਅਥ ਮਾਤਾ ਮਿਲਣੰ ॥ अथ माता मिलणं ॥ Now begins the description of the Meeting with the Mother : ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥ रस…')
 
No edit summary
Line 1: Line 1:
ਅਥ ਮਾਤਾ ਮਿਲਣੰ ॥
ਅਥ ਮਾਤਾ ਮਿਲਣੰ ॥
अथ माता मिलणं ॥
 
Now begins the description of the Meeting with the Mother :
Now begins the description of the Meeting with the Mother :


ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
रसावल छंद ॥
 
RASSVAL STANZA
RASSVAL STANZA


ਸ੝ਨੇ ਰਾਮ ਆਝ ॥ ਸਭੈ ਲੋਗ ਧਾਝ ॥ ਲਗੇ ਆਨਿ ਪਾਯੰ ॥ ਮਿਲੇ ਰਾਮ ਰਾਯੰ ॥੬੬੯॥
ਸ੝ਨੇ ਰਾਮ ਆਝ ॥ ਸਭੈ ਲੋਗ ਧਾਝ ॥ ਲਗੇ ਆਨਿ ਪਾਯੰ ॥ ਮਿਲੇ ਰਾਮ ਰਾਯੰ ॥੬੬੯॥
सढ़ने राम आझ ॥ सभै लोग धाझ ॥ लगे आनि पायं ॥ मिले राम रायं ॥६६९॥
 
When the people heard that Ram had returned, then all the people ran and fell at his feet; Ram met all of them.669.
When the people heard that Ram had returned, then all the people ran and fell at his feet; Ram met all of them.669.


ਕੋਊ ਚਉਰ ਢਾਰੈਂ ॥ ਕੋਊ ਪਾਨ ਖ੝ਆਰੈ ॥ ਪਰੇ ਮਾਤ ਪਾਯੰ ॥ ਲਝ ਕੰਠਿ ਲਾਯੰ ॥੬੭੦॥
ਕੋਊ ਚਉਰ ਢਾਰੈਂ ॥ ਕੋਊ ਪਾਨ ਖ੝ਆਰੈ ॥ ਪਰੇ ਮਾਤ ਪਾਯੰ ॥ ਲਝ ਕੰਠਿ ਲਾਯੰ ॥੬੭੦॥
कोऊ चउर ढारैं ॥ कोऊ पान खढ़आरै ॥ परे मात पायं ॥ लझ कंठि लायं ॥६७०॥
 
Someone swung she fly-whisk, someone offered the betel; Ram fell at the feet of his mother and his mothers hugged him to their bosom.670.
Someone swung she fly-whisk, someone offered the betel; Ram fell at the feet of his mother and his mothers hugged him to their bosom.670.


ਮਿਲੈ ਕੰਠਿ ਰੋਵੈੈ॥ ਮਨੋ ਸੋਕ ਧੋਵੈ ॥ ਕਰੈ ਬੀਰ ਬਾਤੈ॥ ਸ੝ਨੇ ਸਰਬ ਮਾਤੈ ॥੬੭੧॥
ਮਿਲੈ ਕੰਠਿ ਰੋਵੈੈ॥ ਮਨੋ ਸੋਕ ਧੋਵੈ ॥ ਕਰੈ ਬੀਰ ਬਾਤੈ॥ ਸ੝ਨੇ ਸਰਬ ਮਾਤੈ ॥੬੭੧॥
मिलै कंठि रोवैै॥ मनो सोक धोवै ॥ करै बीर बातै॥ सढ़ने सरब मातै ॥६७१॥
 
On being hugged he was weeping in order to wash away all his suffering; the brave Ram began to talk and all the mothers listened.671.
On being hugged he was weeping in order to wash away all his suffering; the brave Ram began to talk and all the mothers listened.671.


ਮਿਲੈ ਲੱਛ ਮਾਤੰ ॥ ਪਰੇ ਪਾਇ ਭ੝ਰਾਤੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਦਾਨ ਝਤੋ ॥ ਗਨੈ ਕਉਨ ਕੇਤੋ ॥੬੭੨॥
ਮਿਲੈ ਲੱਛ ਮਾਤੰ ॥ ਪਰੇ ਪਾਇ ਭ੝ਰਾਤੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਦਾਨ ਝਤੋ ॥ ਗਨੈ ਕਉਨ ਕੇਤੋ ॥੬੭੨॥
मिलै लढ़छ मातं ॥ परे पाइ भढ़रातं ॥ करियो दान झतो ॥ गनै कउन केतो ॥६७२॥
 
Then he met the mother of Lakshman and the brother Bharat and Shatrughan touched his feet. On account of the joy of union, unaccountable charity was given.672.
Then he met the mother of Lakshman and the brother Bharat and Shatrughan touched his feet. On account of the joy of union, unaccountable charity was given.672.


ਮਿਲੇ ਭਰਥ ਮਾਤੰ ॥ ਕਹੀ ਸਰਬ ਬਾਤੰ ॥ ਧਨੰ ਮਾਤ ਤੋ ਕੋ ॥ ਅਰਿਣੀ ਕੀਨ ਮੋਕੋ ॥੬੭੩॥
ਮਿਲੇ ਭਰਥ ਮਾਤੰ ॥ ਕਹੀ ਸਰਬ ਬਾਤੰ ॥ ਧਨੰ ਮਾਤ ਤੋ ਕੋ ॥ ਅਰਿਣੀ ਕੀਨ ਮੋਕੋ ॥੬੭੩॥
मिले भरथ मातं ॥ कही सरब बातं ॥ धनं मात तो को ॥ अरिणी कीन मोको ॥६७३॥
 
Then Ram met the mother of Bharat and told her all that happened with him; Ram said, "O mother, I am thankful to you because you have made me free from indebtedness.673.
Then Ram met the mother of Bharat and told her all that happened with him; Ram said, "O mother, I am thankful to you because you have made me free from indebtedness.673.


ਕਹਾ ਦੇਸ ਤੇਰੈ ॥ ਲਿਖੀ ਲੇਖਿ ਮੇਰੈ ॥ ਹ੝ਨੀ ਹੋ ਸ੝ ਹੋਈ ॥ ਕਹੈ ਕਉਨ ਕੋਈ ॥੬੭੪॥
ਕਹਾ ਦੇਸ ਤੇਰੈ ॥ ਲਿਖੀ ਲੇਖਿ ਮੇਰੈ ॥ ਹ੝ਨੀ ਹੋ ਸ੝ ਹੋਈ ॥ ਕਹੈ ਕਉਨ ਕੋਈ ॥੬੭੪॥
कहा देस तेरै ॥ लिखी लेखि मेरै ॥ हढ़नी हो सढ़ होई ॥ कहै कउन कोई ॥६७४॥
 
You are not to be blamed for this, because it was recorded in my destiny, whatever happens, has to happen, none can describe it."674.
You are not to be blamed for this, because it was recorded in my destiny, whatever happens, has to happen, none can describe it."674.


ਕਰੋ ਬੋਧ ਮਾਤੰ ॥ ਮਿਲਿਯੋ ਫੇਰਿ ਭ੝ਰਾਤੰ ॥ ਸ੝ਨਯੋ ਭਰਥ ਧਾਝ ॥ ਪਗੰ ਸੀਸ ਲਾਝ ॥੬੭੫॥
ਕਰੋ ਬੋਧ ਮਾਤੰ ॥ ਮਿਲਿਯੋ ਫੇਰਿ ਭ੝ਰਾਤੰ ॥ ਸ੝ਨਯੋ ਭਰਥ ਧਾਝ ॥ ਪਗੰ ਸੀਸ ਲਾਝ ॥੬੭੫॥
करो बोध मातं ॥ मिलियो फेरि भढ़रातं ॥ सढ़नयो भरथ धाझ ॥ पगं सीस लाझ ॥६७५॥
 
He pacified his mother in this way and then he met his brother Bharat. Bharat on hearing his arrival ran towards him and touched his head with the feet of Ram.675.
He pacified his mother in this way and then he met his brother Bharat. Bharat on hearing his arrival ran towards him and touched his head with the feet of Ram.675.


ਭਰੇ ਰਾਮ ਅੰਕੰ ॥ ਮਿਟੀ ਸਰਬ ਸੰਕੰ ॥ ਮਿਲਿਯੰ ਸੱਤ੝ਰ ਹੰਤਾ ॥ ਸਰੰ ਸਾਸਤ੝ਰ ਗੰਤਾ ॥੬੭੬॥
ਭਰੇ ਰਾਮ ਅੰਕੰ ॥ ਮਿਟੀ ਸਰਬ ਸੰਕੰ ॥ ਮਿਲਿਯੰ ਸੱਤ੝ਰ ਹੰਤਾ ॥ ਸਰੰ ਸਾਸਤ੝ਰ ਗੰਤਾ ॥੬੭੬॥
भरे राम अंकं ॥ मिटी सरब संकं ॥ मिलियं सढ़तढ़र हंता ॥ सरं सासतढ़र गंता ॥६७६॥
 
Ram hugged him to his bosom and cleared all the doubts; then he met Shatrugan, who had expert knowledge of weapons and Shastras.676.
Ram hugged him to his bosom and cleared all the doubts; then he met Shatrugan, who had expert knowledge of weapons and Shastras.676.


ਜਟੰ ਧੂਰਿ ਝਾਰੀ ॥ ਪਗੰ ਰਾਮ ਰਾਰੀ ॥ ਕਰੀ ਰਾਜ ਅਰਚਾ ॥ ਦਿਜੰ ਬੇਦ ਚਰਚਾ ॥੬੭੭॥
ਜਟੰ ਧੂਰਿ ਝਾਰੀ ॥ ਪਗੰ ਰਾਮ ਰਾਰੀ ॥ ਕਰੀ ਰਾਜ ਅਰਚਾ ॥ ਦਿਜੰ ਬੇਦ ਚਰਚਾ ॥੬੭੭॥
जटं धूरि झारी ॥ पगं राम रारी ॥ करी राज अरचा ॥ दिजं बेद चरचा ॥६७७॥
 
The brothers cleansed the dust from the feet and matted hair of Ram. They worlshipped him in royal way and the Brahmins recited the Vedas.677.
The brothers cleansed the dust from the feet and matted hair of Ram. They worlshipped him in royal way and the Brahmins recited the Vedas.677.


ਕਰੈ ਗੀਤ ਗਾਨੰ ॥ ਭਰੇ ਵੀਰ ਮਾਨੰ ॥ ਦੀਯੰ ਰਾਮ ਰਾਜੰ ॥ ਸਰੇ ਸਰਬ ਕਾਜੰ ॥੬੭੮॥
ਕਰੈ ਗੀਤ ਗਾਨੰ ॥ ਭਰੇ ਵੀਰ ਮਾਨੰ ॥ ਦੀਯੰ ਰਾਮ ਰਾਜੰ ॥ ਸਰੇ ਸਰਬ ਕਾਜੰ ॥੬੭੮॥
करै गीत गानं ॥ भरे वीर मानं ॥ दीयं राम राजं ॥ सरे सरब काजं ॥६७८॥
 
All the brothers sang full of love. Ram was made the king and all the works were completed in this way.678.
All the brothers sang full of love. Ram was made the king and all the works were completed in this way.678.


ਬ੝ਲੈ ਬਿੱਪ ਲੀਨੇ ॥ ਸ੝ਰ੝ੱਤੋਚਾਰ ਕੀਨੇ ॥ ਭਝ ਰਾਮ ਰਾਜਾ ॥ ਬਜੇ ਜੀਤ ਬਾਜਾ ॥੬੭੯॥
ਬ੝ਲੈ ਬਿੱਪ ਲੀਨੇ ॥ ਸ੝ਰ੝ੱਤੋਚਾਰ ਕੀਨੇ ॥ ਭਝ ਰਾਮ ਰਾਜਾ ॥ ਬਜੇ ਜੀਤ ਬਾਜਾ ॥੬੭੯॥
बढ़लै बिढ़प लीने ॥ सढ़रढ़ढ़तोचार कीने ॥ भझ राम राजा ॥ बजे जीत बाजा ॥६७९॥
 
The Brahmins were called in and with the recitation of Vedic mantras Ram was enthroned; on all the four sides resounded the musical instruments denoting victory.679.
The Brahmins were called in and with the recitation of Vedic mantras Ram was enthroned; on all the four sides resounded the musical instruments denoting victory.679.


ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
भढ़जंग पढ़रयात छंद ॥
 
BHUJANG PRAYAAT STANZA
BHUJANG PRAYAAT STANZA


ਚਹੂੰ ਚੱਕ ਕੇ ਛੱਤ੝ਰ ਧਾਰੀ ਬ੝ਲਾਝ ॥ ਧਰੇ ਅੱਤ੝ਰ ਨੀਕੇ ਪ੝ਰੀ ਅਉਧ ਆਝ ॥
ਚਹੂੰ ਚੱਕ ਕੇ ਛੱਤ੝ਰ ਧਾਰੀ ਬ੝ਲਾਝ ॥ ਧਰੇ ਅੱਤ੝ਰ ਨੀਕੇ ਪ੝ਰੀ ਅਉਧ ਆਝ ॥
चहूं चढ़क के छढ़तढ़र धारी बढ़लाझ ॥ धरे अतढ़र नीके पढ़री अउध आझ ॥
 
The sovereigns were called from all the four directions and they all reached Avadhpuri
The sovereigns were called from all the four directions and they all reached Avadhpuri


ਗਹੇ ਰਾਮ ਪਾਯੰ ਪਰਮ ਪ੝ਰੀਤ ਕੈ ਕੈ ॥ ਮਿਲੇ ਚੱਤ੝ਰ ਦੇਸੀ ਬਡੀ ਭੇਟ ਦੈ ਕੈ ॥੬੮੦॥
ਗਹੇ ਰਾਮ ਪਾਯੰ ਪਰਮ ਪ੝ਰੀਤ ਕੈ ਕੈ ॥ ਮਿਲੇ ਚੱਤ੝ਰ ਦੇਸੀ ਬਡੀ ਭੇਟ ਦੈ ਕੈ ॥੬੮੦॥
गहे राम पायं परम पढ़रीत कै कै ॥ मिले चढ़तढ़र देसी बडी भेट दै कै ॥६८०॥
 
They all fell at the feet of Ram, exhibiting their supreme love and met him with great presents.680.
They all fell at the feet of Ram, exhibiting their supreme love and met him with great presents.680.


ਦਝ ਚੀਨ ਮਾਚੀਨ ਚੀਨੰਤ ਦੇਸੰ ॥ ਮਹਾਂ ਸ੝ੰਦ੝ਰੀ ਚੇਰਿਕਾ ਚਾਰ੝ ਕੇਸੰ ॥
ਦਝ ਚੀਨ ਮਾਚੀਨ ਚੀਨੰਤ ਦੇਸੰ ॥ ਮਹਾਂ ਸ੝ੰਦ੝ਰੀ ਚੇਰਿਕਾ ਚਾਰ੝ ਕੇਸੰ ॥
दझ चीन माचीन चीनंत देसं ॥ महां सढ़ंदढ़री चेरिका चारढ़ केसं ॥
 
The kings presented gifts from various and beautiful maidens of elegant hair.
The kings presented gifts from various and beautiful maidens of elegant hair.


ਮਨੰ ਮਾਨਕੰ ਹੀਰ ਚੀਰੰ ਅਨੇਕੰ ॥ ਕੀਝ ਖੇਜ ਪਈਯੈ ਕਹੂੰ ਝਕ ਝਕੰ ॥੬੮੧॥
ਮਨੰ ਮਾਨਕੰ ਹੀਰ ਚੀਰੰ ਅਨੇਕੰ ॥ ਕੀਝ ਖੇਜ ਪਈਯੈ ਕਹੂੰ ਝਕ ਝਕੰ ॥੬੮੧॥
मनं मानकं हीर चीरं अनेकं ॥ कीझ खेज पईयै कहूं झक झकं ॥६८१॥
 
They also presented rare gems. Jewels and garments 681.
They also presented rare gems. Jewels and garments 681.


ਮਨੰ ਮ੝ੱਤੀਯੰ ਮਾਨਕੰ ਬਾਜ ਰਾਜੰ ॥ ਦਝ ਦੰਤਪੰਤੀ ਸਜੇ ਸਰਬ ਸਾਜੰ ॥
ਮਨੰ ਮ੝ੱਤੀਯੰ ਮਾਨਕੰ ਬਾਜ ਰਾਜੰ ॥ ਦਝ ਦੰਤਪੰਤੀ ਸਜੇ ਸਰਬ ਸਾਜੰ ॥
मनं मढ़ढ़तीयं मानकं बाज राजं ॥ दझ दंतपंती सजे सरब साजं ॥
 
They presented winsome horses, jewels, gems, pearls as well as elephants;
They presented winsome horses, jewels, gems, pearls as well as elephants;


ਰਥੰ ਬੇਸਟੰ ਹੀਰ ਚੀਰੰ ਅਨੰਤੰ ॥ ਮਨੰ ਮਾਨਕੰ ਬੱਧਿ ਰਧੰ ਦ੝ਰੰਤੰ ॥੬੮੨॥
ਰਥੰ ਬੇਸਟੰ ਹੀਰ ਚੀਰੰ ਅਨੰਤੰ ॥ ਮਨੰ ਮਾਨਕੰ ਬੱਧਿ ਰਧੰ ਦ੝ਰੰਤੰ ॥੬੮੨॥
रथं बेसटं हीर चीरं अनंतं ॥ मनं मानकं बढ़धि रधं दढ़रंतं ॥६८२॥
 
The chariots, diamonds, raiments and invaluable precious stones were also presented.682.
The chariots, diamonds, raiments and invaluable precious stones were also presented.682.


ਕਿਤੇ ਸੇ੝ਵਤ ਝਰਾਵਤੰ ਤ੝ਲਿ ਦੰਤੀ ॥ ਦਝ ਮ੝ਤਯੰ ਸਾਜ ਸਜੇ ਸ੝ਪੰਤੀ ॥
ਕਿਤੇ ਸੇ੝ਵਤ ਝਰਾਵਤੰ ਤ੝ਲਿ ਦੰਤੀ ॥ ਦਝ ਮ੝ਤਯੰ ਸਾਜ ਸਜੇ ਸ੝ਪੰਤੀ ॥
किते सेढ़वत झरावतं तढ़लि दंती ॥ दझ मढ़तयं साज सजे सढ़पंती ॥
 
Somewhere the whit elephants bedecked with gems are being presented;
Somewhere the whit elephants bedecked with gems are being presented;


ਕਿਤੇ ਬਾਜ ਰਾਜੰ ਜਰੀ ਜੀਨ ਸੰਗੰ ॥ ਨਚੈ ਨੱਟ ਮਾਨੋ ਮਚੇ ਜੰਗ ਰੰਗੰ ॥੬੮੩॥
ਕਿਤੇ ਬਾਜ ਰਾਜੰ ਜਰੀ ਜੀਨ ਸੰਗੰ ॥ ਨਚੈ ਨੱਟ ਮਾਨੋ ਮਚੇ ਜੰਗ ਰੰਗੰ ॥੬੮੩॥
किते बाज राजं जरी जीन संगं ॥ नचै नढ़ट मानो मचे जंग रंगं ॥६८३॥
 
Somewhere the horses tightened with brocaded thick cloth are dancing exhibiting a spectacle of war. 683.
Somewhere the horses tightened with brocaded thick cloth are dancing exhibiting a spectacle of war. 683.


ਕਿਤੇ ਪਖਰੇ ਪੀਲ ਰਾਜਾ ਪ੝ਰਮਾਣੰ॥ਦਝ ਬਾਜ ਰਾਜੀ ਸਿਰਾਜੀ ਨ੝ਰਿਪਾਣੰ॥
ਕਿਤੇ ਪਖਰੇ ਪੀਲ ਰਾਜਾ ਪ੝ਰਮਾਣੰ॥ਦਝ ਬਾਜ ਰਾਜੀ ਸਿਰਾਜੀ ਨ੝ਰਿਪਾਣੰ॥
किते पखरे पील राजा पढ़रमाणं॥दझ बाज राजी सिराजी नढ़रिपाणं॥
 
Somewhere the elephant-drivers are seen wearing armours and somewhere royal horses are being presented;
Somewhere the elephant-drivers are seen wearing armours and somewhere royal horses are being presented;


ਦਈ ਰਕਤ ਨੀਲੰ ਮਣੀ ਰੰਗ ਰੰਗੰ ॥ ਲਖਿਯੋ ਰਾਮ ਕੋ ਅੱਤ੝ਰ ਧਾਰੀ ਅਭੰਗੰ ॥੬੮੪॥
ਦਈ ਰਕਤ ਨੀਲੰ ਮਣੀ ਰੰਗ ਰੰਗੰ ॥ ਲਖਿਯੋ ਰਾਮ ਕੋ ਅੱਤ੝ਰ ਧਾਰੀ ਅਭੰਗੰ ॥੬੮੪॥
दई रकत नीलं मणी रंग रंगं ॥ लखियो राम को अतढ़र धारी अभंगं ॥६८४॥
 
The kings, who presented multi-coloured red and blue gems, had a sight of Ram, the wielder of weapons and arms.684.
The kings, who presented multi-coloured red and blue gems, had a sight of Ram, the wielder of weapons and arms.684.


ਕਿਤੇ ਪਸਮ ਪਾਟੰਬਰੰ ਸ੝ਵਰਣ ਬਰਣੰ ॥ ਮਿਲੇ ਭੇਟ ਲੈ ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤੰ ਅਭਰਣੰ ॥
ਕਿਤੇ ਪਸਮ ਪਾਟੰਬਰੰ ਸ੝ਵਰਣ ਬਰਣੰ ॥ ਮਿਲੇ ਭੇਟ ਲੈ ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤੰ ਅਭਰਣੰ ॥
किते पसम पाटढ़मबरं सढ़वरण बरणं ॥ मिले भेट लै भांति भांतं अभरणं ॥
 
Somewhere the kings are meeting Ram with golden colored silken raiments and various types of ornaments;
Somewhere the kings are meeting Ram with golden colored silken raiments and various types of ornaments;


ਕਿਤੇ ਪਰਮ ਪਾਟੰਬਰੰ ਭਾਨ ਤੇਜੰ ॥ ਦਝ ਸੀਅ ਧਾਮੰ ਸਭੋ ਭੋਜ ਭੋਜੰ ॥੬੮੫॥
ਕਿਤੇ ਪਰਮ ਪਾਟੰਬਰੰ ਭਾਨ ਤੇਜੰ ॥ ਦਝ ਸੀਅ ਧਾਮੰ ਸਭੋ ਭੋਜ ਭੋਜੰ ॥੬੮੫॥
किते परम पाटढ़मबरं भान तेजं ॥ दझ सीअ धामं सभो भोज भोजं ॥६८५॥
 
Somewhere the garments shining like sun are being sent to the abode of Sita.685.
Somewhere the garments shining like sun are being sent to the abode of Sita.685.


ਕਿਤੇ ਭੂਖਣੰ ਭਾਨ੝ ਤੇਜੰ ਅਨੰਤੰ ॥ ਪਠੇ ਜਾਨਕੀ ਭੇਟ ਦੈ ਦੈ ਦ੝ਰੰਤੰ ॥
ਕਿਤੇ ਭੂਖਣੰ ਭਾਨ੝ ਤੇਜੰ ਅਨੰਤੰ ॥ ਪਠੇ ਜਾਨਕੀ ਭੇਟ ਦੈ ਦੈ ਦ੝ਰੰਤੰ ॥
किते भूखणं भानढ़ तेजं अनंतं ॥ पठे जानकी भेट दै दै दढ़रंतं ॥
 
Somewhere the ornaments shining like sun are being sent to Sita;
Somewhere the ornaments shining like sun are being sent to Sita;


ਘਨੇ ਰਾਮ ਮਾਤਾਨ ਕੀ ਭੇਟ ਭੇਜੇ ॥ ਹਰੇ ਚਿੱਤ ਕੇ ਜਾਹਿ ਹੇਰੇ ਕਲੇਜੇ ॥੬੮੬॥
ਘਨੇ ਰਾਮ ਮਾਤਾਨ ਕੀ ਭੇਟ ਭੇਜੇ ॥ ਹਰੇ ਚਿੱਤ ਕੇ ਜਾਹਿ ਹੇਰੇ ਕਲੇਜੇ ॥੬੮੬॥
घने राम मातान की भेट भेजे ॥ हरे चिढ़त के जाहि हेरे कलेजे ॥६८६॥
 
Many ornaments and garments were sent to the mothers of Ram, seeing which many became covetous in their hearts.686.
Many ornaments and garments were sent to the mothers of Ram, seeing which many became covetous in their hearts.686.


ਘਮੰ ਚਕ੝ਰ ਚੱਕ੝ਰੰ ਫਿਰੀ ਰਾਮ ਦੋਹੀ ॥ ਮਨੋ ਬਯੋਤ ਬਾਗੋ ਤਿਮੰ ਸੀਅ ਸੋਹੀ ॥
ਘਮੰ ਚਕ੝ਰ ਚੱਕ੝ਰੰ ਫਿਰੀ ਰਾਮ ਦੋਹੀ ॥ ਮਨੋ ਬਯੋਤ ਬਾਗੋ ਤਿਮੰ ਸੀਅ ਸੋਹੀ ॥
घमं चकढ़र चढ़कढ़रं फिरी राम दोही ॥ मनो बयोत बागो तिमं सीअ सोही ॥
 
On all the four sides, revolving the canopies, declarations were made regarding Ram and SIta also looked splendid like a decorated garden.
On all the four sides, revolving the canopies, declarations were made regarding Ram and SIta also looked splendid like a decorated garden.


ਪਠੈ ਛੱਤ੝ਰ ਦੈ ਦੈ ਛਿਤੰ ਛੋਣ ਧਾਰੀ ॥ ਹਰੇ ਸਰਬ ਗਰਬੰ ਕਰੇ ਪ੝ਰਬ ਭਾਰੀ ॥੬੮੭॥
ਪਠੈ ਛੱਤ੝ਰ ਦੈ ਦੈ ਛਿਤੰ ਛੋਣ ਧਾਰੀ ॥ ਹਰੇ ਸਰਬ ਗਰਬੰ ਕਰੇ ਪ੝ਰਬ ਭਾਰੀ ॥੬੮੭॥
पठै छढ़तढ़र दै दै छितं छोण धारी ॥ हरे सरब गरबं करे पढ़रब भारी ॥६८७॥
 
The kings were sent to far off places with to canopy of Ram, they smashed the pride of all and arranged festivities.687.
The kings were sent to far off places with to canopy of Ram, they smashed the pride of all and arranged festivities.687.


ਕਟਿਯੋ ਕਾਲ ਝਵੰ ਭਝ ਰਾਮ ਰਾਜੰ ॥ ਫਿਰੀ ਆਨਿ ਰਾਮੰ ਸਿਰੰ ਸਰਬ ਰਾਜੰ ॥
ਕਟਿਯੋ ਕਾਲ ਝਵੰ ਭਝ ਰਾਮ ਰਾਜੰ ॥ ਫਿਰੀ ਆਨਿ ਰਾਮੰ ਸਿਰੰ ਸਰਬ ਰਾਜੰ ॥
कटियो काल झवं भझ राम राजं ॥ फिरी आनि रामं सिरं सरब राजं ॥
 
In this way sufficient time elapsed in Ram`s kingdom and Ram began to rule magnificently;
In this way sufficient time elapsed in Ram`s kingdom and Ram began to rule magnificently;


ਫਿਰਿਯੋ ਜੈਤ ਪਤ੝ਰੰ ਸਿਰੰ ਸੇਤ ਛੱਤ੝ਰੰ ॥ ਕਰੇ ਰਾਜ ਆਗਿਆ ਧਰੈ ਬੀਰ ਅੱਤ੝ਰੰ ॥੬੮੮॥
ਫਿਰਿਯੋ ਜੈਤ ਪਤ੝ਰੰ ਸਿਰੰ ਸੇਤ ਛੱਤ੝ਰੰ ॥ ਕਰੇ ਰਾਜ ਆਗਿਆ ਧਰੈ ਬੀਰ ਅੱਤ੝ਰੰ ॥੬੮੮॥
फिरियो जैत पतढ़रं सिरं सेत छढ़तढ़रं ॥ करे राज आगिआ धरै बीर अतढ़रं ॥६८८॥
 
Letters of victory were sent to all sides and under a white canopy and commanding Ram looked greatly impressive.688.
Letters of victory were sent to all sides and under a white canopy and commanding Ram looked greatly impressive.688.


ਦਯੋ ਝਕ ਝਕੰ ਅਨੇਕੰ ਪ੝ਰਕਾਰੰ ॥ ਲਖੇ ਸਰਬ ਲੋਕੰ ਸਹੀ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥
ਦਯੋ ਝਕ ਝਕੰ ਅਨੇਕੰ ਪ੝ਰਕਾਰੰ ॥ ਲਖੇ ਸਰਬ ਲੋਕੰ ਸਹੀ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥
दयो झक झकं अनेकं पढ़रकारं ॥ लखे सरब लोकं सही रावणारं ॥
 
Everyone was given wealth in various ways and the people saw the real personality of Ram.
Everyone was given wealth in various ways and the people saw the real personality of Ram.


ਸਹੀ ਬਿਸਨ ਦੇਵਾਰਦਨ ਦ੝ਰੋਹ ਹਰਤਾ ॥ ਚਹੂੰ ਚੱਕ ਜਾਨਿਯੋ ਸੀਆ ਨਾਥ ਭਰਤਾ ॥੬੮੯॥
ਸਹੀ ਬਿਸਨ ਦੇਵਾਰਦਨ ਦ੝ਰੋਹ ਹਰਤਾ ॥ ਚਹੂੰ ਚੱਕ ਜਾਨਿਯੋ ਸੀਆ ਨਾਥ ਭਰਤਾ ॥੬੮੯॥
सही बिसन देवारदन दढ़रोह हरता ॥ चहूं चढ़क जानियो सीआ नाथ भरता ॥६८९॥
 
He was known on all four direction as the destroyer of the rebels of Vishnu and the lord of Sita.689.
He was known on all four direction as the destroyer of the rebels of Vishnu and the lord of Sita.689.


ਸਹੀ ਬਿਸਨ ਅਉਤਾਰ ਕੈ ਤਾਹਿ ਜਾਨਿਯੋ ॥ ਸਭੋ ਲੋਕ ਖਯਾਤਾ ਬਿਧਾਤਾ ਪਛਾਨਿਯੋ ॥
ਸਹੀ ਬਿਸਨ ਅਉਤਾਰ ਕੈ ਤਾਹਿ ਜਾਨਿਯੋ ॥ ਸਭੋ ਲੋਕ ਖਯਾਤਾ ਬਿਧਾਤਾ ਪਛਾਨਿਯੋ ॥
सही बिसन अउतार कै ताहि जानियो ॥ सभो लोक खयाता बिधाता पछानियो ॥
 
Everyone considered him as an incarnation of Vishnu and he was famous among the people as the Lord.
Everyone considered him as an incarnation of Vishnu and he was famous among the people as the Lord.


ਫਿਰੀ ਚਾਰ ਚੱਕ੝ਰੰ ਚਤ੝ਰ ਚੱਕ੝ਰ ਧਾਰੰ ॥ ਭਯੋ ਚੱਕ੝ਰਵਰਤੀ ਭੂਅੰ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥੬੯੦॥
ਫਿਰੀ ਚਾਰ ਚੱਕ੝ਰੰ ਚਤ੝ਰ ਚੱਕ੝ਰ ਧਾਰੰ ॥ ਭਯੋ ਚੱਕ੝ਰਵਰਤੀ ਭੂਅੰ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥੬੯੦॥
फिरी चार चढ़कढ़रं चतढ़र चढ़कढ़र धारं ॥ भयो चढ़कढ़रवरती भूअं रावणारं ॥६९०॥
 
In all the four directions the current of Ram`s praise flowed as he , the enemy of Ravana, was known as the Supreme Soverign.690.
In all the four directions the current of Ram`s praise flowed as he , the enemy of Ravana, was known as the Supreme Soverign.690.


ਲਖਿਯੋ ਪਰਮ ਜੋਗਿੰਦ੝ਰਣੋ ਜੋਗ ਰੂਪੰ ॥ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇਵੰ ਲਖਿਯੋ ਭੂਪ ਭੂਪੰ ॥
ਲਖਿਯੋ ਪਰਮ ਜੋਗਿੰਦ੝ਰਣੋ ਜੋਗ ਰੂਪੰ ॥ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇਵੰ ਲਖਿਯੋ ਭੂਪ ਭੂਪੰ ॥
लखियो परम जोगिंदढ़रणो जोग रूपं ॥ महादेव देवं लखियो भूप भूपं ॥
 
He looked like a supreme Yogi amongst Yogis, great god anong gods and a supreme sovereign amongst kings.
He looked like a supreme Yogi amongst Yogis, great god anong gods and a supreme sovereign amongst kings.


ਮਹਾ ਸੱਤ੝ਰ ਸੱਤ੝ਰੰ ਮਹਾਂ ਸਾਧ ਸਾਧੰ ॥ ਮਹਾਂ ਰੂਪ ਰੂਪੰ ਲਖਿਯੋ ਬਯਾਧ ਬਾਧੰ ॥੬੯੧॥
ਮਹਾ ਸੱਤ੝ਰ ਸੱਤ੝ਰੰ ਮਹਾਂ ਸਾਧ ਸਾਧੰ ॥ ਮਹਾਂ ਰੂਪ ਰੂਪੰ ਲਖਿਯੋ ਬਯਾਧ ਬਾਧੰ ॥੬੯੧॥
महा सढ़तढ़र सढ़तढ़रं महां साध साधं ॥ महां रूप रूपं लखियो बयाध बाधं ॥६९१॥
 
He was considered the great enemy of enemies and supreme saint amongst saints; he was an extremely elegant personality who was the destroyer of all ailments.691.
He was considered the great enemy of enemies and supreme saint amongst saints; he was an extremely elegant personality who was the destroyer of all ailments.691.


ਤ੝ਰੀਯੰ ਦੇਵਿ ਤ੝ੱਲੰ ਨਰੰ ਨਾਰ ਨਾਹੰ॥ ਮਹਾਂ ਜੋਧ ਜੋਧੰ ਮਹਾਂ ਬਾਹ ਬਾਹੰ ॥
ਤ੝ਰੀਯੰ ਦੇਵਿ ਤ੝ੱਲੰ ਨਰੰ ਨਾਰ ਨਾਹੰ॥ ਮਹਾਂ ਜੋਧ ਜੋਧੰ ਮਹਾਂ ਬਾਹ ਬਾਹੰ ॥
तढ़रीयं देवि तढ़ढ़लं नरं नार नाहं॥ महां जोध जोधं महां बाह बाहं ॥
 
He was like god for women and like a sovereign for men; he was a supreme warrior amongst warriors amongst warriors and a great wielder of weapons amongst the weapons-wielders.
He was like god for women and like a sovereign for men; he was a supreme warrior amongst warriors amongst warriors and a great wielder of weapons amongst the weapons-wielders.


ਸ੝ਰ੝ਤੰ ਬੇਦ ਕਰਤਾ ਗਣੰ ਰ੝ਦ੝ਰ ਰੂਪੰ ॥ ਮਹਾਂ ਜੋਗ ਜੋਗੰ ਮਹਾਂ ਭੂਪ ਭੂਪੰ ॥੬੯੨॥
ਸ੝ਰ੝ਤੰ ਬੇਦ ਕਰਤਾ ਗਣੰ ਰ੝ਦ੝ਰ ਰੂਪੰ ॥ ਮਹਾਂ ਜੋਗ ਜੋਗੰ ਮਹਾਂ ਭੂਪ ਭੂਪੰ ॥੬੯੨॥
सढ़रढ़तं बेद करता गणं रढ़दढ़र रूपं ॥ महां जोग जोगं महां भूप भूपं ॥६९२॥
 
He was the creator of Vedas and Shiva for his devotees (ganas). Among Yogis he was the great Yogi and of the Kings, the great King.692.
He was the creator of Vedas and Shiva for his devotees (ganas). Among Yogis he was the great Yogi and of the Kings, the great King.692.


ਪਰੰ ਪਾਰਗੰਤਾ ਸਿਵੰ ਸਿੱਧਿ ਰੂਪੰ ॥ ਬ੝ਧੰ ਬ੝ਧਿ ਦਾਤਾ ਰਿਧੰ ਰਿੱਧ ਕੂਪੰ ॥
ਪਰੰ ਪਾਰਗੰਤਾ ਸਿਵੰ ਸਿੱਧਿ ਰੂਪੰ ॥ ਬ੝ਧੰ ਬ੝ਧਿ ਦਾਤਾ ਰਿਧੰ ਰਿੱਧ ਕੂਪੰ ॥
परं पारगंता सिवं सिढ़धि रूपं ॥ बढ़धं बढ़धि दाता रिधं रिढ़ध कूपं ॥
 
He was the giver of salvation, blissful, adept-like, giver of intellect and the store-house of wealth of powers;
He was the giver of salvation, blissful, adept-like, giver of intellect and the store-house of wealth of powers;


ਜਹਾਂ ਭਾਵ ਕੈ ਜੇਣ ਜੈਸੇ ਬਿਚਾਰੇ ॥ ਤਿਸੀ ਰੂਪ ਸੌ ਤਉਨ ਤੈਸੇ ਨਿਹਾਰੇ ॥੬੯੩॥
ਜਹਾਂ ਭਾਵ ਕੈ ਜੇਣ ਜੈਸੇ ਬਿਚਾਰੇ ॥ ਤਿਸੀ ਰੂਪ ਸੌ ਤਉਨ ਤੈਸੇ ਨਿਹਾਰੇ ॥੬੯੩॥
जहां भाव कै जेण जैसे बिचारे ॥ तिसी रूप सौ तउन तैसे निहारे ॥६९३॥
 
With whatever feeling one looked towards him, he saw him in that form.693.
With whatever feeling one looked towards him, he saw him in that form.693.


ਸਭੋ ਸਸਤ੝ਰਧਾਰੀ ਲਹੇ ਸਸਤ੝ਰ ਗੰਤਾ ॥ ਦ੝ਰੇ ਦੇਵ ਦ੝ਰੋਹੀ ਲਖੇ ਪ੝ਰਾਣ ਹੰਤਾ ॥
ਸਭੋ ਸਸਤ੝ਰਧਾਰੀ ਲਹੇ ਸਸਤ੝ਰ ਗੰਤਾ ॥ ਦ੝ਰੇ ਦੇਵ ਦ੝ਰੋਹੀ ਲਖੇ ਪ੝ਰਾਣ ਹੰਤਾ ॥
सभो ससतढ़रधारी लहे ससतढ़र गंता ॥ दढ़रे देव दढ़रोही लखे पढ़राण हंता ॥
 
All the weapon-wielders saw him as a specialist in weapon-warfare and all the demons who were spiteful towards gods, visualsing him as destroyer of life, hid themselves;
All the weapon-wielders saw him as a specialist in weapon-warfare and all the demons who were spiteful towards gods, visualsing him as destroyer of life, hid themselves;


ਜਿਸੀ ਭਾਵ ਸੋ ਜਉਨ ਜੈਸੇ ਬਿਚਾਰੇ ॥ ਤਿਸੀ ਰੰਗ ਕੈ ਕਾਛ ਕਾਛੇ ਨਿਹਾਰੇ ॥੬੯੪॥
ਜਿਸੀ ਭਾਵ ਸੋ ਜਉਨ ਜੈਸੇ ਬਿਚਾਰੇ ॥ ਤਿਸੀ ਰੰਗ ਕੈ ਕਾਛ ਕਾਛੇ ਨਿਹਾਰੇ ॥੬੯੪॥
जिसी भाव सो जउन जैसे बिचारे ॥ तिसी रंग कै काछ काछे निहारे ॥६९४॥
 
With whatever feeling one thought of him, Ram seemed to him in the same colour.694.
With whatever feeling one thought of him, Ram seemed to him in the same colour.694.


ਅਨੰਤ ਤ੝ਕਾ ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
ਅਨੰਤ ਤ੝ਕਾ ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
अनंत तढ़का भढ़जंग पढ़रयात छंद ॥
 
ANANT-TUKA BHUJANG PRAYAAT STANZA
ANANT-TUKA BHUJANG PRAYAAT STANZA


ਕਿਤੇ ਕਾਲ ਬੀਤਿਓ ਭਯੋ ਰਾਮ ਰਾਜੰ ॥ ਸਭੈ ਸੱਤ੝ਰ ਜੀਤੇ ਮਹਾ ਜ੝ੱਧ ਮਾਲੀ ॥
ਕਿਤੇ ਕਾਲ ਬੀਤਿਓ ਭਯੋ ਰਾਮ ਰਾਜੰ ॥ ਸਭੈ ਸੱਤ੝ਰ ਜੀਤੇ ਮਹਾ ਜ੝ੱਧ ਮਾਲੀ ॥
किते काल बीतिओ भयो राम राजं ॥ सभै सढ़तढ़र जीते महा जढ़ढ़ध माली ॥
 
A good deal of time passed during the reign of Ram and all the enemies were conquered after great wars;
A good deal of time passed during the reign of Ram and all the enemies were conquered after great wars;


ਫਿਰਿਯੋ ਚੱਕ੝ਰ ਚਾਰੋ ਦਿਸਾ ਮੱਧ ਰਾਮੰ ॥ ਭਯੋ ਨਾਮ ਤਾ ਤੇ ਮਹਾਂ ਚੱਕ੝ਰਵਰਤੀ ॥੬੯੫॥
ਫਿਰਿਯੋ ਚੱਕ੝ਰ ਚਾਰੋ ਦਿਸਾ ਮੱਧ ਰਾਮੰ ॥ ਭਯੋ ਨਾਮ ਤਾ ਤੇ ਮਹਾਂ ਚੱਕ੝ਰਵਰਤੀ ॥੬੯੫॥
फिरियो चढ़कढ़र चारो दिसा मढ़ध रामं ॥ भयो नाम ता ते महां चढ़कढ़रवरती ॥६९५॥
 
Ram`s influence spread in all the four directions and he became the Supreme Soverign.695.
Ram`s influence spread in all the four directions and he became the Supreme Soverign.695.


ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
भढ़जंग पढ़रयात छंद ॥
 
BHUJANG PRAYAAT STANZA
BHUJANG PRAYAAT STANZA


ਸਭੈ ਬਿੱਪ ਆਗਸਤ ਤੇ ਆਦਿ ਲੈ ਕੈ ॥ ਭ੝ਰਿਗੰ ਅੰਗ੝ਰਾ ਬਿਆਸ ਤੇ ਲੈ ਬਿਸਿਸਟੰ ॥
ਸਭੈ ਬਿੱਪ ਆਗਸਤ ਤੇ ਆਦਿ ਲੈ ਕੈ ॥ ਭ੝ਰਿਗੰ ਅੰਗ੝ਰਾ ਬਿਆਸ ਤੇ ਲੈ ਬਿਸਿਸਟੰ ॥
सभै बिढ़प आगसत ते आदि लै कै ॥ भढ़रिगं अंगढ़रा बिआस ते लै बिसिसटं ॥
 
All the sages including Agastya, Bhring, Angira, Vyasa, Vasishtha,
All the sages including Agastya, Bhring, Angira, Vyasa, Vasishtha,


ਬਿਸ੝ਵਾਮਿਤ੝ਰ ਅਉ ਬਾਲਮੀਕੰ ਸ੝ ਅੱਤ੝ਰੰ ॥ ਦ੝ਰਬਾਸਾ ਸਭੈ ਕਸਪ ਤੇ ਆਦਿ ਲੈ ਕੈ ॥੬੯੬॥
ਬਿਸ੝ਵਾਮਿਤ੝ਰ ਅਉ ਬਾਲਮੀਕੰ ਸ੝ ਅੱਤ੝ਰੰ ॥ ਦ੝ਰਬਾਸਾ ਸਭੈ ਕਸਪ ਤੇ ਆਦਿ ਲੈ ਕੈ ॥੬੯੬॥
बिसढ़वामितढ़र अउ बालमीकं सढ़ अतढ़रं ॥ दढ़रबासा सभै कसप ते आदि लै कै ॥६९६॥
 
Along with Vishvamitra, Valmiki, Durvasa, Kashyap and Atri came to him.696.
Along with Vishvamitra, Valmiki, Durvasa, Kashyap and Atri came to him.696.


ਜਬੈ ਰਾਮ ਦੇਖੈ ਸਭੈ ਬਿੱਪ ਆਝ ॥ ਪਰਿਯੋ ਧਾਇ ਪਾਯੰ ਸੀਆ ਨਾਥ ਜਗਤੰ ॥
ਜਬੈ ਰਾਮ ਦੇਖੈ ਸਭੈ ਬਿੱਪ ਆਝ ॥ ਪਰਿਯੋ ਧਾਇ ਪਾਯੰ ਸੀਆ ਨਾਥ ਜਗਤੰ ॥
जबै राम देखै सभै बिढ़प आझ ॥ परियो धाइ पायं सीआ नाथ जगतं ॥
 
When Ram saw all the Brahmins coming to him, then Ram, the Lord of Sita and the world ran to touch their feet.
When Ram saw all the Brahmins coming to him, then Ram, the Lord of Sita and the world ran to touch their feet.


ਦਯੋ ਆਸਨੰ ਅਰਘ੝ ਪਾਦ ਰਘ੝ ਤੇਣੰ ॥ ਦਈ ਆਸਿਖੰ ਮੌਨਨੇਸੰ ਪ੝ਰਸੰਨਯੰ ॥੬੯੭॥
ਦਯੋ ਆਸਨੰ ਅਰਘ੝ ਪਾਦ ਰਘ੝ ਤੇਣੰ ॥ ਦਈ ਆਸਿਖੰ ਮੌਨਨੇਸੰ ਪ੝ਰਸੰਨਯੰ ॥੬੯੭॥
दयो आसनं अरघढ़ पाद रघढ़ तेणं ॥ दई आसिखं मौननेसं पढ़रसंनयं ॥६९७॥
 
He gave them seats, washes their feet and all the great sages blessed him with delight.697.
He gave them seats, washes their feet and all the great sages blessed him with delight.697.


ਭਈ ਰਿਖਿ ਰਾਮੰ ਬਡੀ ਗਿਆਨ ਚਰਚਾ ॥ ਕਹੋ ਸਰਬ ਜੌਪੈ ਬਢੈ ਝਕ ਗ੝ਰੰਥਾ ॥
ਭਈ ਰਿਖਿ ਰਾਮੰ ਬਡੀ ਗਿਆਨ ਚਰਚਾ ॥ ਕਹੋ ਸਰਬ ਜੌਪੈ ਬਢੈ ਝਕ ਗ੝ਰੰਥਾ ॥
भई रिखि रामं बडी गिआन चरचा ॥ कहो सरब जौपै बढै झक गढ़रंथा ॥
 
Great discussions pertaining to divine knowledge were held between the sages and ram and if all of it is described, this granth (book) will become voluminous.
Great discussions pertaining to divine knowledge were held between the sages and ram and if all of it is described, this granth (book) will become voluminous.


ਬਿਦਾ ਬਿੱਪ ਕੀਨੇ ਘਨੀ ਦੱਛਨਾ ਦੈ ॥ ਚਲੇ ਦੇਸ ਦੇਸੰ ਮਹਾਂ ਚਿੱਤ ਹਰਖੰ ॥੬੯੮॥
ਬਿਦਾ ਬਿੱਪ ਕੀਨੇ ਘਨੀ ਦੱਛਨਾ ਦੈ ॥ ਚਲੇ ਦੇਸ ਦੇਸੰ ਮਹਾਂ ਚਿੱਤ ਹਰਖੰ ॥੬੯੮॥
बिदा बिढ़प कीने घनी दढ़छना दै ॥ चले देस देसं महां चिढ़त हरखं ॥६९८॥
 
All the sages were bestowed with suitable presents on bidding farewell to them who went away to their places happily.698.
All the sages were bestowed with suitable presents on bidding farewell to them who went away to their places happily.698.


ਇਹੀ ਬੀਚ ਆਯੋ ਮ੝ਰਿਤੰ ਸੂਨ ਬਿੱਪੰ ॥ ਜੀਝ ਬਾਲ ਆਜੈ ਨਹੀ ਤੋਹਿ ਸ੝ਰਾਪੰ ॥
ਇਹੀ ਬੀਚ ਆਯੋ ਮ੝ਰਿਤੰ ਸੂਨ ਬਿੱਪੰ ॥ ਜੀਝ ਬਾਲ ਆਜੈ ਨਹੀ ਤੋਹਿ ਸ੝ਰਾਪੰ ॥
इही बीच आयो मढ़रितं सून बिढ़पं ॥ जीझ बाल आजै नही तोहि सढ़रापं ॥
 
During this period a sage came with the corpse of his dead son and said to Ram, "If my child is not revived, I shall curse you.
During this period a sage came with the corpse of his dead son and said to Ram, "If my child is not revived, I shall curse you.


ਸਭੈ ਰਾਮ ਜਾਨੀ ਚਿਤੰ ਤਾਹਿ ਬਾਤਾ ॥ ਦਿਸੰ ਬਾਰਣੀ ਤੇ ਬਿਬਾਣੰ ਹਕਾਰਿਯੋ ॥੬੯੯॥
ਸਭੈ ਰਾਮ ਜਾਨੀ ਚਿਤੰ ਤਾਹਿ ਬਾਤਾ ॥ ਦਿਸੰ ਬਾਰਣੀ ਤੇ ਬਿਬਾਣੰ ਹਕਾਰਿਯੋ ॥੬੯੯॥
सभै राम जानी चितं ताहि बाता ॥ दिसं बारणी ते बिबाणं हकारियो ॥६९९॥
 
Ram ruminated about it in his mind and started towards the westerly direction in his air-vehicle.699.
Ram ruminated about it in his mind and started towards the westerly direction in his air-vehicle.699.


ਹ੝ਤੋ ਝਕ ਸੂਦ੝ਰੰ ਦਿਸਾ ਉਤ੝ਰ ਮੱਧੰ ॥ ਝ੝ਲੈ ਕੂਪ ਮੱਧੰ ਪਰਿਯੋ ਅਉਧਿ ਮ੝ੱਖੰ ॥
ਹ੝ਤੋ ਝਕ ਸੂਦ੝ਰੰ ਦਿਸਾ ਉਤ੝ਰ ਮੱਧੰ ॥ ਝ੝ਲੈ ਕੂਪ ਮੱਧੰ ਪਰਿਯੋ ਅਉਧਿ ਮ੝ੱਖੰ ॥
हढ़तो झक सूदढ़रं दिसा उतढ़र मढ़धं ॥ झढ़लै कूप मढ़धं परियो अउधि मढ़ढ़खं ॥
 
In the north-western direction a Shudra was hanging overturned in a well;
In the north-western direction a Shudra was hanging overturned in a well;


ਮਹਾਂ ਉਗ੝ਰ ਤੇਜਾ ਤਪਸਯਾਤ ਉਗ੝ਰੰ ॥ ਹਨਿਯੋ ਤਾਹਿ ਰਾਮੰ ਅਸੰ ਆਪਿ ਹੱਥੰ ॥੭੦੦॥
ਮਹਾਂ ਉਗ੝ਰ ਤੇਜਾ ਤਪਸਯਾਤ ਉਗ੝ਰੰ ॥ ਹਨਿਯੋ ਤਾਹਿ ਰਾਮੰ ਅਸੰ ਆਪਿ ਹੱਥੰ ॥੭੦੦॥
महां उगढ़र तेजा तपसयात उगढ़रं ॥ हनियो ताहि रामं असं आपि हढ़थं ॥७००॥
 
He was performing a penance; Ram killed him with his own hand.700.
He was performing a penance; Ram killed him with his own hand.700.


ਜੀਯੋ ਬ੝ਰਹਮ ਪ੝ਤ੝ਰੰ ਹਰਿਯੋ ਬ੝ਰਹਮ ਸੋਗੰ ॥ ਬਢੀ ਕੀਰਤ ਰਾਮੰ ਚਤ੝ਰ ਕ੝ੰਟ ਮੱਧੰ ॥
ਜੀਯੋ ਬ੝ਰਹਮ ਪ੝ਤ੝ਰੰ ਹਰਿਯੋ ਬ੝ਰਹਮ ਸੋਗੰ ॥ ਬਢੀ ਕੀਰਤ ਰਾਮੰ ਚਤ੝ਰ ਕ੝ੰਟ ਮੱਧੰ ॥
जीयो बढ़रहम पढ़तढ़रं हरियो बढ़रहम सोगं ॥ बढी कीरत रामं चतढ़र कढ़ंट मढ़धं ॥
 
The son of Brahmin regained his life and his agony ended. The praise of Ram spread in all the four directions.
The son of Brahmin regained his life and his agony ended. The praise of Ram spread in all the four directions.


ਕਰਿਯੋ ਦਸ ਸਹੰਸ੝ਰ ਲਉ ਰਾਜ ਅਉਧੰ ॥ ਫਿਰੀ ਚਕ੝ਰ ਚਾਰੋ ਬਿਖੈ ਰਾਮ ਦੋਹੀ ॥੭੦੧॥
ਕਰਿਯੋ ਦਸ ਸਹੰਸ੝ਰ ਲਉ ਰਾਜ ਅਉਧੰ ॥ ਫਿਰੀ ਚਕ੝ਰ ਚਾਰੋ ਬਿਖੈ ਰਾਮ ਦੋਹੀ ॥੭੦੧॥
करियो दस सहंसढ़र लउ राज अउधं ॥ फिरी चकढ़र चारो बिखै राम दोही ॥७०१॥
 
In this way Ram was eulogized all over and the ruled over his kingdom for ten thousand years.701.
In this way Ram was eulogized all over and the ruled over his kingdom for ten thousand years.701.


ਜਿਣੇ ਦੇਸ ਦੇਸੰ ਨਰੇਸੰ ਤ ਰਾਮੰ ॥ ਮਹਾਂ ਜ੝ੱਧ ਜੇਤਾ ਤਿਹੂੰ ਲੋਕ ਜਾਨਿਯੋ ॥
ਜਿਣੇ ਦੇਸ ਦੇਸੰ ਨਰੇਸੰ ਤ ਰਾਮੰ ॥ ਮਹਾਂ ਜ੝ੱਧ ਜੇਤਾ ਤਿਹੂੰ ਲੋਕ ਜਾਨਿਯੋ ॥
जिणे देस देसं नरेसं त रामं ॥ महां जढ़ढ़ध जेता तिहूं लोक जानियो ॥
 
Ram conquered the kings of various countries and he was considered a great conqueror in the three worlds.
Ram conquered the kings of various countries and he was considered a great conqueror in the three worlds.


ਦਯੋ ਮੰਤ੝ਰੀਅਤ੝ਵ ਮਹਾਭ੝ਰਾਤ ਭਰਥੰ ॥ ਕੀਯੋ ਸੈਨ ਨਾਥੰ ਸ੝ਮਿਤ੝ਰਾ ਕ੝ਮਾਰੰ ॥੭੦੨॥
ਦਯੋ ਮੰਤ੝ਰੀਅਤ੝ਵ ਮਹਾਭ੝ਰਾਤ ਭਰਥੰ ॥ ਕੀਯੋ ਸੈਨ ਨਾਥੰ ਸ੝ਮਿਤ੝ਰਾ ਕ੝ਮਾਰੰ ॥੭੦੨॥
दयो मंतढ़रीअतढ़व महाभढ़रात भरथं ॥ कीयो सैन नाथं सढ़मितढ़रा कढ़मारं ॥७०२॥
 
He made Bharat his ministers and made Lakshman and Shatrughan, the sons of Sumitra, his generals.702.
He made Bharat his ministers and made Lakshman and Shatrughan, the sons of Sumitra, his generals.702.


ਮ੝ਰਿਤਗਤ ਛੰਦ ॥
ਮ੝ਰਿਤਗਤ ਛੰਦ ॥
मढ़रितगत छंद ॥
 
MRITGAT STANZA
MRITGAT STANZA


ਸ੝ਮਤਿ ਮਹਾ ਰਿਖਿ ਰਘ੝ਬਰ ॥ ਦ੝ੰਦਭਿ ਬਾਜਤਿ ਦਰਿ ਦਰਿ ॥
ਸ੝ਮਤਿ ਮਹਾ ਰਿਖਿ ਰਘ੝ਬਰ ॥ ਦ੝ੰਦਭਿ ਬਾਜਤਿ ਦਰਿ ਦਰਿ ॥
सढ़मति महा रिखि रघढ़बर ॥ दढ़ंदभि बाजति दरि दरि ॥
 
The drum is resounding on the door of the great sage Raghuvir (Ram),
The drum is resounding on the door of the great sage Raghuvir (Ram),


ਜਗ ਕੀਅਸ ਧ੝ਨਿ ਘਰਿ ਘਰਿ ॥ ਪੂਰ ਰਹੀ ਧ੝ਨ ਸ੝ਰਪ੝ਰਿ ॥੭੦੩॥
ਜਗ ਕੀਅਸ ਧ੝ਨਿ ਘਰਿ ਘਰਿ ॥ ਪੂਰ ਰਹੀ ਧ੝ਨ ਸ੝ਰਪ੝ਰਿ ॥੭੦੩॥
जग कीअस धढ़नि घरि घरि ॥ पूर रही धढ़न सढ़रपढ़रि ॥७०३॥
 
And in the whole world, in all houses and in the abode of gods, he was hailed.703.
And in the whole world, in all houses and in the abode of gods, he was hailed.703.


ਸ੝ਢਰ ਮਹਾ ਰਘ੝ਨੰਦਨ ॥ ਜਗਪਤਿ ਮ੝ਨਿ ਗਨ ਬੰਦਨ ॥
ਸ੝ਢਰ ਮਹਾ ਰਘ੝ਨੰਦਨ ॥ ਜਗਪਤਿ ਮ੝ਨਿ ਗਨ ਬੰਦਨ ॥
सढ़ढर महा रघढ़नंदन ॥ जगपति मढ़नि गन बंदन ॥
 
Being known with the name of Raghunandan, ram is the lord os the world and is worshipped by the sages..
Being known with the name of Raghunandan, ram is the lord os the world and is worshipped by the sages..


ਧਰਿ ਧਰਿ ਲੌ ਨਰ ਚੀਨੇ ॥ ਸ੝ਖ ਦੈ ਦ੝ਖ ਬਿਨ੝ ਕੀਨੇ ॥੭੦੪॥
ਧਰਿ ਧਰਿ ਲੌ ਨਰ ਚੀਨੇ ॥ ਸ੝ਖ ਦੈ ਦ੝ਖ ਬਿਨ੝ ਕੀਨੇ ॥੭੦੪॥
धरि धरि लौ नर चीने ॥ सढ़ख दै दढ़ख बिनढ़ कीने ॥७०४॥
 
He identified the people on the earth and comforted them, removing their agony.704.
He identified the people on the earth and comforted them, removing their agony.704.


ਅਰਿ ਹਰਿ ਨਰ ਕਰ ਜਾਨੇ ॥ ਦ੝ਖ ਹਰਿ ਸ੝ਖ ਕਰ ਮਾਨੇ ॥
ਅਰਿ ਹਰਿ ਨਰ ਕਰ ਜਾਨੇ ॥ ਦ੝ਖ ਹਰਿ ਸ੝ਖ ਕਰ ਮਾਨੇ ॥
अरि हरि नर कर जाने ॥ दढ़ख हरि सढ़ख कर माने ॥
 
All the people considered him as the destroyer of enemies, remover of sufferings and the giver of comforts;
All the people considered him as the destroyer of enemies, remover of sufferings and the giver of comforts;


ਪ੝ਰਿ ਧਰਿ ਨਰ ਬਰ ਸੇਹੈ ॥ ਰੂਪ ਅਨੂਪ ਅਭੈ ਹੈ ॥੭੦੫॥
ਪ੝ਰਿ ਧਰਿ ਨਰ ਬਰ ਸੇਹੈ ॥ ਰੂਪ ਅਨੂਪ ਅਭੈ ਹੈ ॥੭੦੫॥
पढ़रि धरि नर बर सेहै ॥ रूप अनूप अभै है ॥७०५॥
 
All the city of Ayodhya is living in comfort because of his unique personality and the fearless blessings.705.
All the city of Ayodhya is living in comfort because of his unique personality and the fearless blessings.705.


ਅਨਕਾ ਛੰਦ ॥
ਅਨਕਾ ਛੰਦ ॥
अनका छंद ॥
 
ANKA STANZA
ANKA STANZA


ਪ੝ਰਭੂ ਹੈ ॥ ਅਜੂ ਹੈ ॥ ਅਜੈ ਹੈ ॥ ਅਭੈ ਹੈ ॥੭੦੬॥
ਪ੝ਰਭੂ ਹੈ ॥ ਅਜੂ ਹੈ ॥ ਅਜੈ ਹੈ ॥ ਅਭੈ ਹੈ ॥੭੦੬॥
पढ़रभू है ॥ अजू है ॥ अजै है ॥ अभै है ॥७०६॥
 
That Ram is God, Infinite, Unconquerable and Fearless.706.
That Ram is God, Infinite, Unconquerable and Fearless.706.


ਅਜਾ ਹੈ ॥ ਅਤਾ ਹੈ ॥ ਅਲੈ ਹੈ ॥ ਅਜੈ ਹੈ ॥੭੦੭॥
ਅਜਾ ਹੈ ॥ ਅਤਾ ਹੈ ॥ ਅਲੈ ਹੈ ॥ ਅਜੈ ਹੈ ॥੭੦੭॥
अजा है ॥ अता है ॥ अलै है ॥ अजै है ॥७०७॥
 
He is the Lord of nature, he is Purusha, he is the whole world and higher Brahman.707.
He is the Lord of nature, he is Purusha, he is the whole world and higher Brahman.707.


ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
भढ़जंग पढ़रयात छंद ॥
 
BHUJANG PRAYAAT STANZA
BHUJANG PRAYAAT STANZA


ਬ੝ਲਿਯੋ ਚਤ੝ਰ ਭ੝ਰਾਤੰ ਸ੝ਮਿਤ੝ਰਾ ਕ੝ਮਾਰੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਮਾਥ੝ਰੇਸੰ ਤਿਸੇ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥
ਬ੝ਲਿਯੋ ਚਤ੝ਰ ਭ੝ਰਾਤੰ ਸ੝ਮਿਤ੝ਰਾ ਕ੝ਮਾਰੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਮਾਥ੝ਰੇਸੰ ਤਿਸੇ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥
बढ़लियो चतढ़र भढ़रातं सढ़मितढ़रा कढ़मारं ॥ करियो माथढ़रेसं तिसे रावणारं ॥
 
One day Ram sent for the son of Sumitra and said to him :
One day Ram sent for the son of Sumitra and said to him :


ਤਹਾਂ ਝਕ ਦਈਤੰ ਲਵੰ ਉਗ੝ਰ ਤੇਜੰ ॥ ਦਯੋ ਤਾਹਿ ਅਪੰ ਸਿਵੰ ਸੂਲ ਭੇਜੰ ॥੭੦੮॥
ਤਹਾਂ ਝਕ ਦਈਤੰ ਲਵੰ ਉਗ੝ਰ ਤੇਜੰ ॥ ਦਯੋ ਤਾਹਿ ਅਪੰ ਸਿਵੰ ਸੂਲ ਭੇਜੰ ॥੭੦੮॥
तहां झक दईतं लवं उगढ़र तेजं ॥ दयो ताहि अपं सिवं सूल भेजं ॥७०८॥
 
In a distant land there lives a huge demon named Lavan, who has got the trident of Shiva,708.
In a distant land there lives a huge demon named Lavan, who has got the trident of Shiva,708.


ਪਠਿਯੋ ਤੀਰ ਮੰਤ੝ਰੰ ਦੀਯੋ ਝਕ ਰਾਮੰ ॥ ਮਹਾਂ ਜ੝ੱਧ ਮਾਲੀ ਮਹਾਂ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥
ਪਠਿਯੋ ਤੀਰ ਮੰਤ੝ਰੰ ਦੀਯੋ ਝਕ ਰਾਮੰ ॥ ਮਹਾਂ ਜ੝ੱਧ ਮਾਲੀ ਮਹਾਂ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥
पठियो तीर मंतढ़रं दीयो झक रामं ॥ महां जढ़ढ़ध माली महां धरम धामं ॥
 
Ram gave him an arrow after reciting a mantra which was a great weapon from Ram, the abode of Dharma.
Ram gave him an arrow after reciting a mantra which was a great weapon from Ram, the abode of Dharma.


ਸਿਵੰ ਸੂਲ ਹੀਣੰ ਜਬੈ ਸੱਤ੝ਰ ਜਾਨੋ ॥ ਤਬੈ ਸੰਗਿ ਤਾ ਕੈ ਮਹਾਂ ਜ੝ੱਧ ਠਾਨੋ ॥੭੦੯॥
ਸਿਵੰ ਸੂਲ ਹੀਣੰ ਜਬੈ ਸੱਤ੝ਰ ਜਾਨੋ ॥ ਤਬੈ ਸੰਗਿ ਤਾ ਕੈ ਮਹਾਂ ਜ੝ੱਧ ਠਾਨੋ ॥੭੦੯॥
सिवं सूल हीणं जबै सढ़तढ़र जानो ॥ तबै संगि ता कै महां जढ़ढ़ध ठानो ॥७०९॥
 
Ram said to him "When you see the enemy without the trident of Shiva, then wage a war with him."709.
Ram said to him "When you see the enemy without the trident of Shiva, then wage a war with him."709.


ਲਯੋ ਮੰਤ੝ਰ ਤੀਰੰ ਚਲਿਯੋ ਨਿਆਇ ਸੀਸੰ ॥ ਤ੝ਰਿਪ੝ਰ ਜ੝ੱਧ ਜੇਤਾ ਚਲਿਯੋ ਜਾਣ ਈਸੰ ॥
ਲਯੋ ਮੰਤ੝ਰ ਤੀਰੰ ਚਲਿਯੋ ਨਿਆਇ ਸੀਸੰ ॥ ਤ੝ਰਿਪ੝ਰ ਜ੝ੱਧ ਜੇਤਾ ਚਲਿਯੋ ਜਾਣ ਈਸੰ ॥
लयो मंतढ़र तीरं चलियो निआइ सीसं ॥ तढ़रिपढ़र जढ़ढ़ध जेता चलियो जाण ईसं ॥
 
Shatrughan taking that charmed arrows and bowing his head started for his errand and it seemed that he was going as conquerer of the three worlds;
Shatrughan taking that charmed arrows and bowing his head started for his errand and it seemed that he was going as conquerer of the three worlds;


ਲਖਿਯੋ ਸੂਲ ਹੀਣੰ ਰਿਪੰ ਜਉਣ ਕਾਲੰ ॥ ਤਬੈ ਕੋਪਿ ਮੰਡਯੋ ਰਣੰ ਬਿਕਰਾਲੰ॥੭੧੦॥
ਲਖਿਯੋ ਸੂਲ ਹੀਣੰ ਰਿਪੰ ਜਉਣ ਕਾਲੰ ॥ ਤਬੈ ਕੋਪਿ ਮੰਡਯੋ ਰਣੰ ਬਿਕਰਾਲੰ॥੭੧੦॥
लखियो सूल हीणं रिपं जउण कालं ॥ तबै कोपि मंडयो रणं बिकरालं॥७१०॥
 
When he saw the enemy without the trident of Shiva, then finding an opportunity, he furiously began to wage war with him.710.
When he saw the enemy without the trident of Shiva, then finding an opportunity, he furiously began to wage war with him.710.


ਭਜੈ ਘਾਇ ਖਾਯੰ ਅਘਾਯੰਤ ਸੂਰੰ ॥ ਹਸੇ ਕੰਕ ਬੇਕੰ ਘ੝ਮੀ ਗੈਣਿ ਹੂਰੰ ॥
ਭਜੈ ਘਾਇ ਖਾਯੰ ਅਘਾਯੰਤ ਸੂਰੰ ॥ ਹਸੇ ਕੰਕ ਬੇਕੰ ਘ੝ਮੀ ਗੈਣਿ ਹੂਰੰ ॥
भजै घाइ खायं अघायंत सूरं ॥ हसे कंक बेकं घढ़मी गैणि हूरं ॥
 
After getting wounded the warriors began to run away and the crows began to caw o seeing the corpse. The heavenly damsels began to wander in the sky;
After getting wounded the warriors began to run away and the crows began to caw o seeing the corpse. The heavenly damsels began to wander in the sky;


ਉਠੇ ਟੋਪ ਟ੝ੱਕੰ ਕਮਾਣੰ ਪ੝ਰਹਾਰੇ ॥ ਰਣੰ ਰੋਸ ਰੱਜੇ ਮਹਾਂ ਛੱਤ੝ਰ ਧਾਰੇ ॥੭੧੧॥
ਉਠੇ ਟੋਪ ਟ੝ੱਕੰ ਕਮਾਣੰ ਪ੝ਰਹਾਰੇ ॥ ਰਣੰ ਰੋਸ ਰੱਜੇ ਮਹਾਂ ਛੱਤ੝ਰ ਧਾਰੇ ॥੭੧੧॥
उठे टोप टढ़ढ़कं कमाणं पढ़रहारे ॥ रणं रोस ढ़रजे महां छढ़तढ़र धारे ॥७११॥
 
The helmets broke with the blow of arrows and the great sovereigns were highly enraged in the battlefield.711.
The helmets broke with the blow of arrows and the great sovereigns were highly enraged in the battlefield.711.


ਫਿਰਿਯੋ ਆਪ ਦਈਤੰ ਮਹਾ ਰੋਸ ਕੈ ਕੈ ॥ ਹਣੇ ਰਾਮ ਭ੝ਰਾਤੰ ਵਹੈ ਬਾਣ ਲੈ ਕੈ ॥
ਫਿਰਿਯੋ ਆਪ ਦਈਤੰ ਮਹਾ ਰੋਸ ਕੈ ਕੈ ॥ ਹਣੇ ਰਾਮ ਭ੝ਰਾਤੰ ਵਹੈ ਬਾਣ ਲੈ ਕੈ ॥
फिरियो आप दईतं महा रोस कै कै ॥ हणे राम भढ़रातं वहै बाण लै कै ॥
 
That demon in great rage revolved and showered a volley of arrows on the brother of Ram;
That demon in great rage revolved and showered a volley of arrows on the brother of Ram;


ਰਿਪੰ ਨਾਸ ਹੇਤੰ ਦੀਯੋ ਰਾਮ ਅੱਪੰ ॥ ਹਣਿਯੋ ਤਾਹਿ ਸੀਸੰ ਦ੝ਰਗਾ ਜਾਪ ਜੱਪੰ ॥੭੧੨॥
ਰਿਪੰ ਨਾਸ ਹੇਤੰ ਦੀਯੋ ਰਾਮ ਅੱਪੰ ॥ ਹਣਿਯੋ ਤਾਹਿ ਸੀਸੰ ਦ੝ਰਗਾ ਜਾਪ ਜੱਪੰ ॥੭੧੨॥
रिपं नास देतं दीयो राम अपं ॥ हणियो ताहि सीसं दढ़रगा जाप जढ़पं ॥७१२॥
 
The arrows which was given by Ram for the destruction of the enemy, Shatrughan discharged it on the demon, repeating the name of Durga.712.
The arrows which was given by Ram for the destruction of the enemy, Shatrughan discharged it on the demon, repeating the name of Durga.712.


ਗਿਰਿਯੋ ਝੂਮ ਭੂਮੰ ਅਘੂਮਿਯੋ ਅਰ ਘਾਯੰ ॥ ਹਣਿਯੋ ਸਤ੝ਰ ਹੰਤਾ ਤਿਸੈ ਚਉਪ ਚਾਯੰ ॥
ਗਿਰਿਯੋ ਝੂਮ ਭੂਮੰ ਅਘੂਮਿਯੋ ਅਰ ਘਾਯੰ ॥ ਹਣਿਯੋ ਸਤ੝ਰ ਹੰਤਾ ਤਿਸੈ ਚਉਪ ਚਾਯੰ ॥
गिरियो झूम भूमं अघूमियो अर घायं ॥ हणियो सतढ़र हंता तिसै चउप चायं ॥
 
The enemy received a wounded and while revolving, he fell down on the earth and he was killed by Shatrughan;
The enemy received a wounded and while revolving, he fell down on the earth and he was killed by Shatrughan;


ਗਣੰ ਦੇਵ ਹਰਖੇ ਪ੝ਰਬਰਖੰਤ ਫੂਲੰ ॥ ਹਤਿਯੋ ਦੈਤ ਦੋਹੀ ਮਿਟਿਯੋ ਸਰਬ ਸੂਲੰ ॥੭੧੩॥
ਗਣੰ ਦੇਵ ਹਰਖੇ ਪ੝ਰਬਰਖੰਤ ਫੂਲੰ ॥ ਹਤਿਯੋ ਦੈਤ ਦੋਹੀ ਮਿਟਿਯੋ ਸਰਬ ਸੂਲੰ ॥੭੧੩॥
गणं देव हरखे पढ़रबरखंत फूलं ॥ हतियो दैत दोही मिटियो सरब सूलं ॥७१३॥
 
The gods were overjoyed in the sky and began to shower floweres; with the killing of this malignant demon, all their agony ended.713.
The gods were overjoyed in the sky and began to shower floweres; with the killing of this malignant demon, all their agony ended.713.


ਲਵੰ ਨਾਸ੝ਰੈਯੰ ਲਵੰ ਕੀਨ ਨਾਸੰ ॥ ਸਭੈ ਸੰਤ ਹਰਖੇ ਰਿਪੰ ਭੇ ਉਦਾਸੰ ॥
ਲਵੰ ਨਾਸ੝ਰੈਯੰ ਲਵੰ ਕੀਨ ਨਾਸੰ ॥ ਸਭੈ ਸੰਤ ਹਰਖੇ ਰਿਪੰ ਭੇ ਉਦਾਸੰ ॥
लवं नासढ़रैयं लवं कीन नासं ॥ सभै संत हरखे रिपं भे उदासं ॥
 
All the saints were delighted with the destruction of the demon named Lavan; the enemies became depressed,
All the saints were delighted with the destruction of the demon named Lavan; the enemies became depressed,


ਭਜੈ ਪ੝ਰਾਨ ਲੈ ਲੈ ਤਜਿਯੋ ਨਗਰ ਬਾਸੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਮਾਥ੝ਰੇਸੰ ਪ੝ਰੀ ਵਾ ਨਿਵਾਸੰ ॥੭੧੪॥
ਭਜੈ ਪ੝ਰਾਨ ਲੈ ਲੈ ਤਜਿਯੋ ਨਗਰ ਬਾਸੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਮਾਥ੝ਰੇਸੰ ਪ੝ਰੀ ਵਾ ਨਿਵਾਸੰ ॥੭੧੪॥
भजै पढ़रान लै लै तजियो नगर बासं ॥ करियो माथढ़रेसं पढ़री वा निवासं ॥७१४॥
 
And fled away after forsaking the city; Shatrughan stayed in the city of Mathura.714.
And fled away after forsaking the city; Shatrughan stayed in the city of Mathura.714.


ਭਯੋ ਮਾਥ੝ਰੇਸੰ ਲਵੰਨਾਸ੝ਰ ਹੰਤਾ ॥ ਸਭੈ ਸਸਤ੝ਰ ਗਾਮੀ ਸ੝ਭੰ ਸਸਤ੝ਰ ਗੰਤਾ ॥
ਭਯੋ ਮਾਥ੝ਰੇਸੰ ਲਵੰਨਾਸ੝ਰ ਹੰਤਾ ॥ ਸਭੈ ਸਸਤ੝ਰ ਗਾਮੀ ਸ੝ਭੰ ਸਸਤ੝ਰ ਗੰਤਾ ॥
भयो माथढ़रेसं लवंनासढ़र हंता ॥ सभै ससतढ़र गामी सढ़भं ससतढ़र गंता ॥
 
After destroying Lavan, Shatrughan ruled over Mathura and all the weapon-wielders gave the blessings of good wishes to him.
After destroying Lavan, Shatrughan ruled over Mathura and all the weapon-wielders gave the blessings of good wishes to him.


ਭਝ ਦ੝ਸਟ ਦੂਰੰ ਕਰੂਰੰ ਸ੝ ਠਾਮੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਰਾਜ ਤੈਸੋ ਜਿਮੰ ਅਉਧਿ ਰਾਮੰ ॥੭੧੫॥
ਭਝ ਦ੝ਸਟ ਦੂਰੰ ਕਰੂਰੰ ਸ੝ ਠਾਮੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਰਾਜ ਤੈਸੋ ਜਿਮੰ ਅਉਧਿ ਰਾਮੰ ॥੭੧੫॥
भझ दढ़सट दूरं करूरं सढ़ ठामं ॥ करियो राज तैसो जिमं अउधि रामं ॥७१५॥
 
He ended all the tyrants and ruled over Mathura like Ram ruling over Avadh.715.
He ended all the tyrants and ruled over Mathura like Ram ruling over Avadh.715.


ਕਰਿਯੋ ਦ੝ਸਟ ਨਾਸੰ ਪਪਾਤੰਤ ਸੂਰੰ ॥ ਉਠੀ ਜੈ ਧ੝ਨੰ ਪ੝ਰਿ ਰਹੀ ਲੋਗਿ ਪੂਰੰ ॥
ਕਰਿਯੋ ਦ੝ਸਟ ਨਾਸੰ ਪਪਾਤੰਤ ਸੂਰੰ ॥ ਉਠੀ ਜੈ ਧ੝ਨੰ ਪ੝ਰਿ ਰਹੀ ਲੋਗਿ ਪੂਰੰ ॥
करियो दढ़सट नासं पपातंत सूरं ॥ उठी जै धढ़नं पढ़रि रही लोगि पूरं ॥
 
On destroying the tyrant, the people of all directions hailed Shatrughan; his fame spread in all the directions nicely;
On destroying the tyrant, the people of all directions hailed Shatrughan; his fame spread in all the directions nicely;


ਗਈ ਪਾਰ ਸਿੰਧੰ ਸ੝ ਬਿੰਧੰ ਪ੝ਰਹਾਰੰ ॥ ਸ੝ਨਿਯੋ ਚੱਕ੝ਰ ਚਾਰੰ ਲਵੰ ਲਾਵਣਾਰੰ ॥੭੧੬॥
ਗਈ ਪਾਰ ਸਿੰਧੰ ਸ੝ ਬਿੰਧੰ ਪ੝ਰਹਾਰੰ ॥ ਸ੝ਨਿਯੋ ਚੱਕ੝ਰ ਚਾਰੰ ਲਵੰ ਲਾਵਣਾਰੰ ॥੭੧੬॥
गई पार सिंधं सढ़ बिंधं पढ़रहारं ॥ सढ़नियो चढ़कढ़र चारं लवं लावणारं ॥७१६॥
 
And the people came to know with great zeal that demon Lavan had been killed.716.
And the people came to know with great zeal that demon Lavan had been killed.716.


ਅਥ ਸੀਤਾ ਕੋ ਬਨਬਾਸ ਦੀਬੋ ॥ਭਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ
ਅਥ ਸੀਤਾ ਕੋ ਬਨਬਾਸ ਦੀਬੋ ॥ਭਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ
अथ सीता को बनबास दीबो ॥भजंग पढ़रयात छंद
 
Now begins the description about the Exile of Sita :
Now begins the description about the Exile of Sita :


ਭਈ ਝਮ ਤਉਨੈ ਇਤੈ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥ ਕਹੀ ਜਾਨਕੀ ਸੋ ਸ੝ਕੱਥੰ ਸ੝ਧਾਰੰ ॥
ਭਈ ਝਮ ਤਉਨੈ ਇਤੈ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥ ਕਹੀ ਜਾਨਕੀ ਸੋ ਸ੝ਕੱਥੰ ਸ੝ਧਾਰੰ ॥
भई झम तउनै इतै रावणारं ॥ कही जानकी सो सढ़कढ़थं सढ़धारं ॥
 
It happened then like this and on this side Ram said to Sita with love:
It happened then like this and on this side Ram said to Sita with love:


ਰਚੇ ਝਕ ਬਾਗੰ ਅਭਿਰਾਮੰ ਸ੝ ਸੋਭੰ ॥ ਲਖੇ ਨੰਦਨੰ ਜਉਨ ਕੀ ਕ੝ਰਾਂਤ ਛੋਭੰ ॥੭੧੭॥
ਰਚੇ ਝਕ ਬਾਗੰ ਅਭਿਰਾਮੰ ਸ੝ ਸੋਭੰ ॥ ਲਖੇ ਨੰਦਨੰ ਜਉਨ ਕੀ ਕ੝ਰਾਂਤ ਛੋਭੰ ॥੭੧੭॥
रचे झक बागं अभिरामं सढ़ सोभं ॥ लखे नंदनं जउन की कढ़रांत छोभं ॥७१७॥
 
A forest may be created, seeing which the brightness of Nandan forest (of heaven) be dimmed."717.
A forest may be created, seeing which the brightness of Nandan forest (of heaven) be dimmed."717.


ਸ੝ਨੀ ਝਮ ਬਾਨੀ ਸੀਆ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥ ਰਚਿਯੋ ਝਕ ਬਾਗੰ ਮਹਾਂ ਅਭਰਾਮੰ ॥
ਸ੝ਨੀ ਝਮ ਬਾਨੀ ਸੀਆ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥ ਰਚਿਯੋ ਝਕ ਬਾਗੰ ਮਹਾਂ ਅਭਰਾਮੰ ॥
सढ़नी झम बानी सीआ धरम धामं ॥ रचियो झक बागं महां अभरामं ॥
 
Listening to the orders of Ram, the abode of Dharma, a very beautiful garden was created;
Listening to the orders of Ram, the abode of Dharma, a very beautiful garden was created;


ਮਣੀ ਭੂਖਿਤੰ ਹੀਰ ਚੀਰੰ ਅਨੰਤੰ ॥ ਲਖੇ ਇੰਦ੝ਰ ਪੱਥੰ ਲਜੇ ਸੋਭ ਵੰਤੰ ॥੭੧੮
ਮਣੀ ਭੂਖਿਤੰ ਹੀਰ ਚੀਰੰ ਅਨੰਤੰ ॥ ਲਖੇ ਇੰਦ੝ਰ ਪੱਥੰ ਲਜੇ ਸੋਭ ਵੰਤੰ ॥੭੧੮
मणी भूखितं हीर चीरं अनंतं ॥ लखे इंदढ़र पढ़थं लजे सोभ वंतं ॥७१८
 
That garden looked like one bedecked with gems and diamonds and before which the forest of Indra felt shy.718.
That garden looked like one bedecked with gems and diamonds and before which the forest of Indra felt shy.718.


ਮਣੀ ਮਾਲ ਬਜ੝ਰੰ ਸਸੋਭਾਇ ਮਾਨੰ ॥ ਸਭੈ ਦੇਵ ਦੇਵੰ ਦ੝ਤੀ ਸ੝ਰਗ ਜਾਨੰ ॥
ਮਣੀ ਮਾਲ ਬਜ੝ਰੰ ਸਸੋਭਾਇ ਮਾਨੰ ॥ ਸਭੈ ਦੇਵ ਦੇਵੰ ਦ੝ਤੀ ਸ੝ਰਗ ਜਾਨੰ ॥
मणी माल बजढ़रं ससोभाइ मानं ॥ सभै देव देवं दढ़ती सढ़रग जानं ॥
 
It was thus decorated with jewels, wreaths and diamonds that all the gods had considered it as a second heaven.
It was thus decorated with jewels, wreaths and diamonds that all the gods had considered it as a second heaven.


ਗਝ ਰਾਮ ਤਾ ਮੋ ਸੀਆ ਸੰਗਿ ਲੀਨੇ ॥ ਕਿਤੀ ਕੋਟ ਸ੝ੰਦਰੀ ਸਭੈ ਸੰਗਿ ਕੀਨੇ ॥੭੧੯॥
ਗਝ ਰਾਮ ਤਾ ਮੋ ਸੀਆ ਸੰਗਿ ਲੀਨੇ ॥ ਕਿਤੀ ਕੋਟ ਸ੝ੰਦਰੀ ਸਭੈ ਸੰਗਿ ਕੀਨੇ ॥੭੧੯॥
गझ राम ता मो सीआ संगि लीने ॥ किती कोट सढ़ंदरी सभै संगि कीने ॥७१९॥
 
Ram Chander went to abide there with Sita and many beautiful women.719.
Ram Chander went to abide there with Sita and many beautiful women.719.


ਰਚਿਯੋ ਝਕ ਮੰਦ੝ਰੰ ਮਹਾ ਸ੝ਭ੝ਰ ਠਾਮੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਰਾਮ ਸੈਨੰ ਤਹਾਂ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥
ਰਚਿਯੋ ਝਕ ਮੰਦ੝ਰੰ ਮਹਾ ਸ੝ਭ੝ਰ ਠਾਮੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਰਾਮ ਸੈਨੰ ਤਹਾਂ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥
रचियो झक मंदढ़रं महा सढ़भढ़र ठामं ॥ करियो राम सैनं तहां धरम धामं ॥
 
A beautiful palace was built there where Ram, the abode of Dharma,
A beautiful palace was built there where Ram, the abode of Dharma,


ਕਰੀ ਕੇਲ ਖੇਲੰ ਸ੝ ਬੇਲੰ ਸ੝ ਭੋਗੰ ॥ ਹ੝ਤੋ ਜਉਨ ਕਾਲੰ ਸਮੈ ਜੈਸ ਜੋਗੰ ॥੭੨੦॥
ਕਰੀ ਕੇਲ ਖੇਲੰ ਸ੝ ਬੇਲੰ ਸ੝ ਭੋਗੰ ॥ ਹ੝ਤੋ ਜਉਨ ਕਾਲੰ ਸਮੈ ਜੈਸ ਜੋਗੰ ॥੭੨੦॥
करी केल खेलं सढ़ बेलं सढ़ भोगं ॥ हढ़तो जउन कालं समै जैस जोगं ॥७२०॥
 
Used to sleep and enjoyed at different times in various ways.720.
Used to sleep and enjoyed at different times in various ways.720.


ਰਹਿਯੋ ਸੀਅ ਗਰਭੰ ਸ੝ਨਿਯੋ ਸਰਬ ਬਾਮੰ ॥ ਕਹੇ ਝਮ ਸੀਤਾ ਪ੝ਨਰ ਬੈਨ ਰਾਮੰ ॥
ਰਹਿਯੋ ਸੀਅ ਗਰਭੰ ਸ੝ਨਿਯੋ ਸਰਬ ਬਾਮੰ ॥ ਕਹੇ ਝਮ ਸੀਤਾ ਪ੝ਨਰ ਬੈਨ ਰਾਮੰ ॥
रहियो सीअ गरभं सढ़नियो सरब बामं ॥ कहे झम सीता पढ़नर बैन रामं ॥
 
After sometimes all the women heard that Sita was pregnant, then Sita said to Ram :
After sometimes all the women heard that Sita was pregnant, then Sita said to Ram :


ਫਿਰਿਯੋ ਬਾਗ ਬਾਗੰ ਬਿਦਾ ਨਾਥ ਦੀਜੈ ॥ ਸ੝ਨੋ ਪ੝ਰਾਨ ਪਿਆਰੇ ਇਹੈ ਕਾਜ ਕੀਜੈ ॥੭੨੧॥
ਫਿਰਿਯੋ ਬਾਗ ਬਾਗੰ ਬਿਦਾ ਨਾਥ ਦੀਜੈ ॥ ਸ੝ਨੋ ਪ੝ਰਾਨ ਪਿਆਰੇ ਇਹੈ ਕਾਜ ਕੀਜੈ ॥੭੨੧॥
फिरियो बाग बागं बिदा नाथ दीजै ॥ सढ़नो पढ़रान पिआरे इहै काज कीजै ॥७२१॥
 
I have wandered enough in this forest, O my lord, bid me farewell.721.
I have wandered enough in this forest, O my lord, bid me farewell.721.


ਦੀਯੌ ਰਾਮ ਸੰਗੰ ਸ੝ਮਿਤ੝ਰ ਕ੝ਮਾਰੰ ॥ ਦਈ ਜਾਨਕੀ ਸੰਗਿ ਤਾ ਕੇ ਸ੝ਧਾਰੰ ॥
ਦੀਯੌ ਰਾਮ ਸੰਗੰ ਸ੝ਮਿਤ੝ਰ ਕ੝ਮਾਰੰ ॥ ਦਈ ਜਾਨਕੀ ਸੰਗਿ ਤਾ ਕੇ ਸ੝ਧਾਰੰ ॥
दीयौ राम संगं सढ़मितढ़र कढ़मारं ॥ दई जानकी संगि ता के सढ़धारं ॥
 
Ram sent Sita alongwith Lakshman;
Ram sent Sita alongwith Lakshman;


ਜਹਾਂ ਘੋਰ ਸਾਲੰ ਤਮਾਲੰ ਬਿਕ੝ਰਾਲੰ ॥ ਤਹਾਂ ਸੀਅ ਕੋ ਛੋਰਿ ਆਇਯੋ ਉਤਾਲੰ ॥੭੨੨॥
ਜਹਾਂ ਘੋਰ ਸਾਲੰ ਤਮਾਲੰ ਬਿਕ੝ਰਾਲੰ ॥ ਤਹਾਂ ਸੀਅ ਕੋ ਛੋਰਿ ਆਇਯੋ ਉਤਾਲੰ ॥੭੨੨॥
जहां घोर सालं तमालं बिकढ़रालं ॥ तहां सीअ को छोरि आइयो उतालं ॥७२२॥
 
Lakshman left her in the Vihar forest, where there were lawful trees of saal and tamaal.722.
Lakshman left her in the Vihar forest, where there were lawful trees of saal and tamaal.722.


ਬਨੰ ਨਿਰਜਨੰ ਦੇਖ ਕੈ ਕੈ ਅਪਾਰੰ ॥ ਬਨੰ ਬਾਸ ਜਾਨਿਯੋ ਦਯੋ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥
ਬਨੰ ਨਿਰਜਨੰ ਦੇਖ ਕੈ ਕੈ ਅਪਾਰੰ ॥ ਬਨੰ ਬਾਸ ਜਾਨਿਯੋ ਦਯੋ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥
बनं निरजनं देख कै कै अपारं ॥ बनं बास जानियो दयो रावणारं ॥
 
Finding herself in a desolate forest, Sita understood that Ram had exiled her;
Finding herself in a desolate forest, Sita understood that Ram had exiled her;


ਰ੝ਰੋਦੰ ਸ੝ਰ ਉੱਚੰ ਪਪਾਤੰਤ ਪ੝ਰਾਨੰ ॥ ਰਣੰ ਜੇਮ ਵੀਰੰ ਲਗੇ ਮਰਮਿ ਬਾਮੰ ॥੭੨੩॥
ਰ੝ਰੋਦੰ ਸ੝ਰ ਉੱਚੰ ਪਪਾਤੰਤ ਪ੝ਰਾਨੰ ॥ ਰਣੰ ਜੇਮ ਵੀਰੰ ਲਗੇ ਮਰਮਿ ਬਾਮੰ ॥੭੨੩॥
रढ़रोदं सढ़र उचं पपातंत पढ़रानं ॥ रणं जेम वीरं लगे मरमि बामं ॥७२३॥
 
There she began to weep in a fatal sound in a loud voice like a warrior being shot by an arrow on the secret parts.723.
There she began to weep in a fatal sound in a loud voice like a warrior being shot by an arrow on the secret parts.723.


ਸ੝ਨੀ ਬਾਲਮੀਕੰ ਸ੝ਰ੝ਤੰ ਦੀਨ ਬਾਨੀ ॥ ਚਲਿਯੋ ਚਉਕ ਚਿੱਤੰ ਤਜੀ ਮੋਨਿ ਧਾਨੀ ॥
ਸ੝ਨੀ ਬਾਲਮੀਕੰ ਸ੝ਰ੝ਤੰ ਦੀਨ ਬਾਨੀ ॥ ਚਲਿਯੋ ਚਉਕ ਚਿੱਤੰ ਤਜੀ ਮੋਨਿ ਧਾਨੀ ॥
सढ़नी बालमीकं सढ़रढ़तं दीन बानी ॥ चलियो चउक चिढ़तं तजी मोनि धानी ॥
 
The sage Valmiki heard this voice and forsaking his silence and shouting in wonder went towards Sita;
The sage Valmiki heard this voice and forsaking his silence and shouting in wonder went towards Sita;


ਸੀਆ ਸੰਗਿ ਲੀਨੇ ਗਯੋ ਧਾਮਿ ਆਪੰ ॥ ਮਨੰ ਬੱਚ ਕਰਮੰ ਦ੝ਰਗਾ ਜਾਪ ਜਾਪੰ ॥੭੨੪॥
ਸੀਆ ਸੰਗਿ ਲੀਨੇ ਗਯੋ ਧਾਮਿ ਆਪੰ ॥ ਮਨੰ ਬੱਚ ਕਰਮੰ ਦ੝ਰਗਾ ਜਾਪ ਜਾਪੰ ॥੭੨੪॥
सीआ संगि लीने गयो धामि आपं ॥ मनं बढ़च करमं दढ़रगा जाप जापं ॥७२४॥
 
He returned to his home alongwith Sita repeating the name of Sruga with mind, speech and action.724.
He returned to his home alongwith Sita repeating the name of Sruga with mind, speech and action.724.


ਭਯੋ ਝਕ ਪ੝ੱਤ੝ਰੰ ਤਹਾਂ ਜਾਨਕੀ ਤੈ ॥ ਮਨੋ ਰਾਮ ਕੀਨੋ ਦ੝ਤੀ ਰਾਮ ਤੇ ਲੈ ॥
ਭਯੋ ਝਕ ਪ੝ੱਤ੝ਰੰ ਤਹਾਂ ਜਾਨਕੀ ਤੈ ॥ ਮਨੋ ਰਾਮ ਕੀਨੋ ਦ੝ਤੀ ਰਾਮ ਤੇ ਲੈ ॥
भयो झक पढ़ढ़तढ़रं तहां जानकी तै ॥ मनो राम कीनो दढ़ती राम ते लै ॥
 
Sita bore a son there who was just a replica of Ram;
Sita bore a son there who was just a replica of Ram;


ਵਹੈ ਚਾਰ ਚਿਹਨੰ ਵਹੈ ਉੱਗ੝ਰ ਤੇਜੰ ॥ ਮਨੋ ਅੱਪ ਅੰਸੰ ਦ੝ਤੀ ਕਾਢਿ ਭੇਜੰ ॥੭੨੫॥
ਵਹੈ ਚਾਰ ਚਿਹਨੰ ਵਹੈ ਉੱਗ੝ਰ ਤੇਜੰ ॥ ਮਨੋ ਅੱਪ ਅੰਸੰ ਦ੝ਤੀ ਕਾਢਿ ਭੇਜੰ ॥੭੨੫॥
वहै चार चिहनं वहै उगढ़र तेजं ॥ मनो अप अंसं दढ़ती काढि भेजं ॥७२५॥
 
He had the same colour, mask and splendour and it seemed that Ram had taken out his part and given to him.725.
He had the same colour, mask and splendour and it seemed that Ram had taken out his part and given to him.725.


ਦੀਯੋ ਝਕ ਪਾਲੰ ਸ੝ ਬਾਲੰ ਰਿਖੀਸੰ ॥ ਲਸੈ ਚੰਦ੝ਰ ਰੂਪੰ ਕਿਧੋ ਦਯੋਸ ਈਸੰ ॥
ਦੀਯੋ ਝਕ ਪਾਲੰ ਸ੝ ਬਾਲੰ ਰਿਖੀਸੰ ॥ ਲਸੈ ਚੰਦ੝ਰ ਰੂਪੰ ਕਿਧੋ ਦਯੋਸ ਈਸੰ ॥
दीयो झक पालं सढ़ बालं रिखीसं ॥ लसै चंदढ़र रूपं किधो दयोस ईसं ॥
 
The great sage brought up that boy who was moonlike and lookede like the sun during the day.
The great sage brought up that boy who was moonlike and lookede like the sun during the day.


ਗਯੋ ਝਕ ਦਿਵਸੰ ਰਿਖੀ ਸੰਧਿਯਾਨੰ ॥ ਲਯੋ ਬਾਲ ਸੰਗੰ ਗਈ ਸੀਅ ਨਾਨੰ ॥੭੨੬॥
ਗਯੋ ਝਕ ਦਿਵਸੰ ਰਿਖੀ ਸੰਧਿਯਾਨੰ ॥ ਲਯੋ ਬਾਲ ਸੰਗੰ ਗਈ ਸੀਅ ਨਾਨੰ ॥੭੨੬॥
गयो झक दिवसं रिखी संधियानं ॥ लयो बाल संगं गई सीअ नानं ॥७२६॥
 
One day the sage went for Sandhya-worship and Sita taking the boy with her went to take a bath.726.
One day the sage went for Sandhya-worship and Sita taking the boy with her went to take a bath.726.


ਰਹੀ ਜਾਤ ਸੀਤਾ ਮਹਾਂ ਮੋਨ ਜਾਗੇ ॥ ਬਿਨਾਂ ਬਾਲ ਪਾਲੰ ਲਖਿਯੋ ਸੋਕ੝ ਪਾਗੇ ॥
ਰਹੀ ਜਾਤ ਸੀਤਾ ਮਹਾਂ ਮੋਨ ਜਾਗੇ ॥ ਬਿਨਾਂ ਬਾਲ ਪਾਲੰ ਲਖਿਯੋ ਸੋਕ੝ ਪਾਗੇ ॥
रही जात सीता महां मोन जागे ॥ बिनां बाल पालं लखियो सोकढ़ पागे ॥
 
When the sage came out of his contemplation after the departure of Sita, he became anxious on not seeing the boy;
When the sage came out of his contemplation after the departure of Sita, he became anxious on not seeing the boy;


ਕ੝ਸਾ ਹਾਥ ਲੈ ਕੈ ਰਚਿਯੋ ਝਕ ਬਾਲੰ ॥ ਤਿਸੀ ਰੂਪ ਰੰਗੰ ਅਨੂਪੰ ਉਤਾਲੰ ॥੭੨੭॥
ਕ੝ਸਾ ਹਾਥ ਲੈ ਕੈ ਰਚਿਯੋ ਝਕ ਬਾਲੰ ॥ ਤਿਸੀ ਰੂਪ ਰੰਗੰ ਅਨੂਪੰ ਉਤਾਲੰ ॥੭੨੭॥
कढ़सा हाथ लै कै रचियो झक बालं ॥ तिसी रूप रंगं अनूपं उतालं ॥७२७॥
 
He created another boy quickly of the same colour and form like the first boy out of the Kusha grass held by him in his hand.727.
He created another boy quickly of the same colour and form like the first boy out of the Kusha grass held by him in his hand.727.


ਫਿਰੀ ਨਾਇ ਸੀਤਾ ਕਹਾ ਆਨਿ ਦੇਖਿਯੋ ॥ ਉਹੀ ਰੂਪ ਬਾਲੰ ਸ੝ਪਾਲੰ ਬਿਸੇਖਿਯੋ ॥
ਫਿਰੀ ਨਾਇ ਸੀਤਾ ਕਹਾ ਆਨਿ ਦੇਖਿਯੋ ॥ ਉਹੀ ਰੂਪ ਬਾਲੰ ਸ੝ਪਾਲੰ ਬਿਸੇਖਿਯੋ ॥
फिरी नाइ सीता कहा आनि देखियो ॥ उही रूप बालं सढ़पालं बिसेखियो ॥
 
When Sita came back, she saw another boy of the same form seated there; Sita said :
When Sita came back, she saw another boy of the same form seated there; Sita said :


ਕ੝ਰਿਪਾ ਮਨਿ ਰਾਜੰ ਘਨੀ ਜਾਨਿ ਕੀਨੋ ॥ ਦ੝ਤੀ ਪ੝ੱਤ੝ਰ ਤਾ ਤੇ ਕ੝ਰਿਪਾ ਜਾਨਿ ਦੀਨੋ ॥੭੨੮॥
ਕ੝ਰਿਪਾ ਮਨਿ ਰਾਜੰ ਘਨੀ ਜਾਨਿ ਕੀਨੋ ॥ ਦ੝ਤੀ ਪ੝ੱਤ੝ਰ ਤਾ ਤੇ ਕ੝ਰਿਪਾ ਜਾਨਿ ਦੀਨੋ ॥੭੨੮॥
कढ़रिपा मनि राजं घनी जानि कीनो ॥ दढ़ती पढ़ढ़तढ़र ता ते कढ़रिपा जानि दीनो ॥७२८॥
 
O great sage, you had been highly graceful towards me and given me she gift of two sons gracefully."728.
O great sage, you had been highly graceful towards me and given me she gift of two sons gracefully."728.


ਇਤਿ ਸ੝ਰੀ ਬਚਿਤ੝ਰ ਨਾਟਕੇ ਗ੝ਰੰਥੇ ਰਾਮਵਤਾਰ ਦ੝ਇ ਪ੝ਤ੝ਰ ਉਤਪੰਨੇ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤੰ ॥੨੧॥
ਇਤਿ ਸ੝ਰੀ ਬਚਿਤ੝ਰ ਨਾਟਕੇ ਗ੝ਰੰਥੇ ਰਾਮਵਤਾਰ ਦ੝ਇ ਪ੝ਤ੝ਰ ਉਤਪੰਨੇ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤੰ ॥੨੧॥
इति सढ़री बचितढ़र नाटके गढ़रंथे रामवतार दढ़इ पढ़तढ़र उतपंने धिआइ समापतं ॥२१॥
 
End of the chapter entitled `The Birth of two Sons` in Ramavtar in BACHITTAR NATAK.21.
End of the chapter entitled `The Birth of two Sons` in Ramavtar in BACHITTAR NATAK.21.


ਅਥ ਜਗਯਾਰੰਭ ਕਥਨੰ
ਅਥ ਜਗਯਾਰੰਭ ਕਥਨੰ
अथ जगयाढ़रमभ कथनं
 
Now begins the story of Jabyaarambh.
Now begins the story of Jabyaarambh.


ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
भढ़जंग पढ़रयात छंद ॥
 
BHUJANG PRAYAAT STANZA
BHUJANG PRAYAAT STANZA


ਉਤੈ ਬਾਲ ਪਾਲੈ ਇਤੈ ਅਉਧ ਰਾਜੰ ॥ ਬ੝ਲੇ ਬਿੱਪ ਜਗਯੰ ਤਜਯੋ ਝਕ ਬਾਜੰ ॥
ਉਤੈ ਬਾਲ ਪਾਲੈ ਇਤੈ ਅਉਧ ਰਾਜੰ ॥ ਬ੝ਲੇ ਬਿੱਪ ਜਗਯੰ ਤਜਯੋ ਝਕ ਬਾਜੰ ॥
उतै बाल पालै इतै अउध राजं ॥ बढ़ले बिढ़प जगयं तजयो झक बाजं ॥
 
On that side the boys were brought up and on this side Ram, the king of Avadh called the Brahmins and performed a Yajna;
On that side the boys were brought up and on this side Ram, the king of Avadh called the Brahmins and performed a Yajna;


ਰਿਪ੝ੰ ਨਾਸ ਹੰਤਾ ਦਯੋ ਸੰਗਿ ਤਾਕੈ ॥ ਬਡੀ ਫਉਜ ਲੀਨੇ ਚਲਿਯੋ ਸੰਗ ਵਾਕੇ ॥੭੨੯॥
ਰਿਪ੝ੰ ਨਾਸ ਹੰਤਾ ਦਯੋ ਸੰਗਿ ਤਾਕੈ ॥ ਬਡੀ ਫਉਜ ਲੀਨੇ ਚਲਿਯੋ ਸੰਗ ਵਾਕੇ ॥੭੨੯॥
रिपढ़ं नास हंता दयो संगि ताकै ॥ बडी फउज लीने चलियो संग वाके ॥७२९॥
 
And for this purpose he let off a horse, Shatrughan went with that horse with a huge army.729.
And for this purpose he let off a horse, Shatrughan went with that horse with a huge army.729.


ਫਿਰਿਯੋ ਦੇਸ ਦੇਸੰ ਨਰੇਸਾਣਿ ਬਾਜੰ ॥ ਕਿਨੀ ਨਾਹਿ ਬਾਯਿੋ ਮਿਲੇ ਆਨਿ ਰਾਜੰ ॥
ਫਿਰਿਯੋ ਦੇਸ ਦੇਸੰ ਨਰੇਸਾਣਿ ਬਾਜੰ ॥ ਕਿਨੀ ਨਾਹਿ ਬਾਯਿੋ ਮਿਲੇ ਆਨਿ ਰਾਜੰ ॥
फिरियो देस देसं नरेसाणि बाजं ॥ किनी नाहि बायिो मिले आनि राजं ॥
 
That horse reached in the territories of various kings, but none of them tied it;
That horse reached in the territories of various kings, but none of them tied it;


ਮਹਾਂ ਉਗ੝ਰ ਧਨਿਯਾਂ ਬਡੀ ਫਉਜ ਲੈ ਕੈ ॥ ਪਰੇ ਆਨਿ ਪਾਯੰ ਬਡੀ ਭੇਟ ਦੈ ਕੈ ॥੭੩੦॥
ਮਹਾਂ ਉਗ੝ਰ ਧਨਿਯਾਂ ਬਡੀ ਫਉਜ ਲੈ ਕੈ ॥ ਪਰੇ ਆਨਿ ਪਾਯੰ ਬਡੀ ਭੇਟ ਦੈ ਕੈ ॥੭੩੦॥
महां उगढ़र धनियां बडी फउज लै कै ॥ परे आनि पायं बडी भेट दै कै ॥७३०॥
 
The great kings alongwith their great forces fell at the feet of Shatrughan with presence.730.
The great kings alongwith their great forces fell at the feet of Shatrughan with presence.730.


ਦਿਸਾ ਚਾਰ ਜੀਤੀ ਫਿਰਿਯੋ ਫੇਰਿ ਬਾਜੀ ॥ ਗਯੋ ਬਾਲਮੀਕੰ ਰਿਖਿ ਸਥਾਨ ਤਾਜੀ ॥
ਦਿਸਾ ਚਾਰ ਜੀਤੀ ਫਿਰਿਯੋ ਫੇਰਿ ਬਾਜੀ ॥ ਗਯੋ ਬਾਲਮੀਕੰ ਰਿਖਿ ਸਥਾਨ ਤਾਜੀ ॥
दिसा चार जीती फिरियो फेरि बाजी ॥ गयो बालमीकं रिखि सथान ताजी ॥
 
Wandering in the four direction the horse also reached the hermitage of the sage Valmiki;
Wandering in the four direction the horse also reached the hermitage of the sage Valmiki;


ਜਬੈ ਭਾਲ ਪਤ੝ਰੰ ਲਵੰ ਛੋਰਿ ਬਾਚਿਯੋ ॥ ਬਡੋ ਉਗ੝ਰਧੰਨਯਾ ਰਸੰ ਰ੝ਦ੝ਰ ਰਾਚਿਯੋ ॥੭੩੧॥
ਜਬੈ ਭਾਲ ਪਤ੝ਰੰ ਲਵੰ ਛੋਰਿ ਬਾਚਿਯੋ ॥ ਬਡੋ ਉਗ੝ਰਧੰਨਯਾ ਰਸੰ ਰ੝ਦ੝ਰ ਰਾਚਿਯੋ ॥੭੩੧॥
जबै भाल पतढ़रं लवं छोरि बाचियो ॥ बडो उगढ़रधंनया रसं रढ़दढ़र राचियो ॥७३१॥
 
Where Lava and his companions read the letter written on the head of the horse, they in great fury looked like Rudra.731.
Where Lava and his companions read the letter written on the head of the horse, they in great fury looked like Rudra.731.


ਬ੝ਰਿਛੰ ਬਾਜ ਬਾਂਧਿਯੋ ਲਖਯੋ ਸਸਤ੝ਰ ਧਾਰੀ ॥ ਬਡੋ ਨਾਦ ਕੈ ਸਰਬ ਸੈਨਾ ਪ੝ਕਾਰੀ ॥
ਬ੝ਰਿਛੰ ਬਾਜ ਬਾਂਧਿਯੋ ਲਖਯੋ ਸਸਤ੝ਰ ਧਾਰੀ ॥ ਬਡੋ ਨਾਦ ਕੈ ਸਰਬ ਸੈਨਾ ਪ੝ਕਾਰੀ ॥
बढ़रिछं बाज बांधियो लखयो ससतढ़र धारी ॥ बडो नाद कै सरब सैना पढ़कारी ॥
 
They tied the horse with a tree and the whole army of Shatrughan saw it, the warriors of the army shouted :
They tied the horse with a tree and the whole army of Shatrughan saw it, the warriors of the army shouted :


ਕਹਾ ਜਾਤ ਰੇ ਬਾਲ ਲੀਨੇ ਤ੝ਰੰਗੰ ॥ ਤਜੋ ਨਾਹਿ ਯਾਕੋ ਸਜੋ ਆਨਿ ਜੰਗੰ ॥੭੩੨॥
ਕਹਾ ਜਾਤ ਰੇ ਬਾਲ ਲੀਨੇ ਤ੝ਰੰਗੰ ॥ ਤਜੋ ਨਾਹਿ ਯਾਕੋ ਸਜੋ ਆਨਿ ਜੰਗੰ ॥੭੩੨॥
कहा जात रे बाल लीने तढ़रंगं ॥ तजो नाहि याको सजो आनि जंगं ॥७३२॥
 
O boy ! where are you taking this horse? Either leave it or wage a war with us. "732.
O boy ! where are you taking this horse? Either leave it or wage a war with us. "732.


ਸ੝ਣਿਯੋ ਨਾਮ ਜ੝ੱਧੰ ਜਬੈ ਸ੝ਰਉਣ ਸੂਰੰ ॥ ਮਹਾ ਸਸਤ੝ਰ ਸਉਡੀ ਮਹਾਂ ਲੋਹ ਪੂਰੰ ॥
ਸ੝ਣਿਯੋ ਨਾਮ ਜ੝ੱਧੰ ਜਬੈ ਸ੝ਰਉਣ ਸੂਰੰ ॥ ਮਹਾ ਸਸਤ੝ਰ ਸਉਡੀ ਮਹਾਂ ਲੋਹ ਪੂਰੰ ॥
सढ़णियो नाम जढ़ढ़धं जबै सढ़रउण सूरं ॥ महा ससतढ़र सउडी महां लोह पूरं ॥
 
When those weapon-wielders heard the name of war, they showered arrows extensively;
When those weapon-wielders heard the name of war, they showered arrows extensively;


ਹਠੇ ਬੀਰ ਹਾਠੈ ਸਭੈ ਸਸਤ੝ਰ ਲੈ ਕੈ ॥ ਪਰਿਯੋ ਮੱਧਿ ਸੈਣੰ ਬਡੋ ਨਾਦਿ ਕੈ ਕੈ ॥੭੩੩॥
ਹਠੇ ਬੀਰ ਹਾਠੈ ਸਭੈ ਸਸਤ੝ਰ ਲੈ ਕੈ ॥ ਪਰਿਯੋ ਮੱਧਿ ਸੈਣੰ ਬਡੋ ਨਾਦਿ ਕੈ ਕੈ ॥੭੩੩॥
हठे बीर हाठै सभै ससतढ़र लै कै ॥ परियो मढ़धि सैणं बडो नादि कै कै ॥७३३॥
 
All the warriors began to fight with persistence, holding their weapons, and here Lava jumped into the army raising a frightening thundering sound.733.
All the warriors began to fight with persistence, holding their weapons, and here Lava jumped into the army raising a frightening thundering sound.733.


ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਮਾਰੈ ਪਚਾਰੇ ਸ੝ ਸੂਰੰ ॥ ਗਿਰੇ ਜ੝ੱਧ ਜੋਧਾ ਰਹੀ ਧੂਰਿ ਪੂਰੰ ॥
ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਮਾਰੈ ਪਚਾਰੇ ਸ੝ ਸੂਰੰ ॥ ਗਿਰੇ ਜ੝ੱਧ ਜੋਧਾ ਰਹੀ ਧੂਰਿ ਪੂਰੰ ॥
भली भांति मारै पचारे सढ़ सूरं ॥ गिरे जढ़ढ़ध जोधा रही धूरि पूरं ॥
 
Many warriors were killed, they fell down on the earth and the dust arose on all the four sides;
Many warriors were killed, they fell down on the earth and the dust arose on all the four sides;


ਉਠੀ ਸਸਤ੝ਰ ਝਾਰੰ ਅਪਾਰੰਤ ਵੀਰੰ ॥ ਭ੝ਰਮੇ ਰ੝ੰਡ ਮ੝ੰਡੰ ਤਨੰ ਤੱਛ ਤੀਰੰ ॥੭੩੪॥
ਉਠੀ ਸਸਤ੝ਰ ਝਾਰੰ ਅਪਾਰੰਤ ਵੀਰੰ ॥ ਭ੝ਰਮੇ ਰ੝ੰਡ ਮ੝ੰਡੰ ਤਨੰ ਤੱਛ ਤੀਰੰ ॥੭੩੪॥
उठी ससतढ़र झारं अपारंत वीरं ॥ भढ़रमे रढ़ंड मढ़ंडं तनं तढ़छ तीरं ॥७३४॥
 
The warriors began to shower blows of their weapons and the trunks and heads of the warriors began to fly hither and thither.734.
The warriors began to shower blows of their weapons and the trunks and heads of the warriors began to fly hither and thither.734.


ਗਿਰੇ ਲ੝ੱਥ ਪੱਥੰ ਸ੝ ਜ੝ਥੰਤ ਬਾਜੀ ॥ ਭ੝ਰਮੈ ਛੂਛ ਹਾਥੀ ਬਿਨਾ ਸ੝ਆਰ ਤਾਜੀ ॥
ਗਿਰੇ ਲ੝ੱਥ ਪੱਥੰ ਸ੝ ਜ੝ਥੰਤ ਬਾਜੀ ॥ ਭ੝ਰਮੈ ਛੂਛ ਹਾਥੀ ਬਿਨਾ ਸ੝ਆਰ ਤਾਜੀ ॥
गिरे लढ़ढ़थ पढ़थं सढ़ जढ़थंत बाजी ॥ भढ़रमै छूछ हाथी बिना सढ़आर ताजी ॥
 
The path was filled with the corpses of the horses and the elephants,
The path was filled with the corpses of the horses and the elephants,


ਗਿਰੇ ਸਸਤ੝ਰ ਹੀਣੰ ਬਿਅੱਸਤ੝ਰੰਤ ਸੂਰੰ ॥ ਹਸੇ ਭੂਤ ਪ੝ਰੇਤੰ ਭ੝ਰਮੀ ਗੈਣਿ ਹੂਰੰ ॥੭੩੫॥
ਗਿਰੇ ਸਸਤ੝ਰ ਹੀਣੰ ਬਿਅੱਸਤ੝ਰੰਤ ਸੂਰੰ ॥ ਹਸੇ ਭੂਤ ਪ੝ਰੇਤੰ ਭ੝ਰਮੀ ਗੈਣਿ ਹੂਰੰ ॥੭੩੫॥
गिरे ससतढ़र हीणं बिअसतढ़रंत सूरं ॥ हसे भूत पढ़रेतं भढ़रमी गैणि हूरं ॥७३५॥
 
And horses began to run without drivers, the warriors fell being deprived of weapons and the ghosts, fiends and the heavenly damsels began to wander smilingly.735.
And horses began to run without drivers, the warriors fell being deprived of weapons and the ghosts, fiends and the heavenly damsels began to wander smilingly.735.


ਘਣੰ ਘੋਰ ਨੀਸਾਣ ਬੱਜੇ ਅਪਾਰੰ ॥ ਖਹੇ ਵੀਰ ਧੀਰੰ ਉਠੀ ਸਸਤ੝ਰ ਝਾਰੰ ॥
ਘਣੰ ਘੋਰ ਨੀਸਾਣ ਬੱਜੇ ਅਪਾਰੰ ॥ ਖਹੇ ਵੀਰ ਧੀਰੰ ਉਠੀ ਸਸਤ੝ਰ ਝਾਰੰ ॥
घणं घोर नीसाण बढ़जे अपारं ॥ खहे वीर धीरं उठी ससतढ़र झारं ॥
 
The trumpets resounded violently, the warriors began to fight and the blows of weapons were showered;
The trumpets resounded violently, the warriors began to fight and the blows of weapons were showered;


ਛਲੇ ਚਾਰ ਚਿਤ੝ਰੰ ਬਚਿਤ੝ਰੰਤ ਬਾਣੰ ॥ ਰਣੰ ਰੋਸ ਰੱਜੇ ਮਹਾਂ ਤੇਜਵਾਣੰ ॥੭੩੬॥
ਛਲੇ ਚਾਰ ਚਿਤ੝ਰੰ ਬਚਿਤ੝ਰੰਤ ਬਾਣੰ ॥ ਰਣੰ ਰੋਸ ਰੱਜੇ ਮਹਾਂ ਤੇਜਵਾਣੰ ॥੭੩੬॥
छले चार चितढ़रं बचितढ़रंत बाणं ॥ रणं रोस ढ़रजे महां तेजवाणं ॥७३६॥
 
The arrows were discharged creating wondrous type of paintings and the mighty warriors moved in the battlefield being highly infuriated.736.
The arrows were discharged creating wondrous type of paintings and the mighty warriors moved in the battlefield being highly infuriated.736.


ਚਾਚਰੀ ਛੰਦ ॥
ਚਾਚਰੀ ਛੰਦ ॥
चाचरी छंद ॥
 
CHAACHARI STANZA
CHAACHARI STANZA


ਉਠਾਈ ॥ ਦਿਖਾਈ ॥ ਨਚਾਈ ॥ ਚਲਾਈ ॥੭੩੭॥
ਉਠਾਈ ॥ ਦਿਖਾਈ ॥ ਨਚਾਈ ॥ ਚਲਾਈ ॥੭੩੭॥
उठाई ॥ दिखाई ॥ नचाई ॥ चलाई ॥७३७॥
 
The sword arose, seemed, danced and was struck.737.
The sword arose, seemed, danced and was struck.737.


ਭ੝ਰਮਾਈ ॥ ਦਿਖਾਈ ॥ ਕੰਪਾਈ ॥ ਚਖਾਈ ॥੭੩੮॥
ਭ੝ਰਮਾਈ ॥ ਦਿਖਾਈ ॥ ਕੰਪਾਈ ॥ ਚਖਾਈ ॥੭੩੮॥
भढ़रमाई ॥ दिखाई ॥ कढ़मपाई ॥ चखाई ॥७३८॥
 
An illusion was created; the sword was shown again and the blow was struck tremblingly.738.
An illusion was created; the sword was shown again and the blow was struck tremblingly.738.


ਕਟਾਰੀ ॥ ਅਪਾਰੀ ॥ ਪ੝ਰਹਾਰੀ ॥ ਸ੝ਨਾਰੀ ॥੭੩੯॥
ਕਟਾਰੀ ॥ ਅਪਾਰੀ ॥ ਪ੝ਰਹਾਰੀ ॥ ਸ੝ਨਾਰੀ ॥੭੩੯॥
कटारी ॥ अपारी ॥ पढ़रहारी ॥ सढ़नारी ॥७३९॥
 
Blows were struck with various.739.
Blows were struck with various.739.


ਪਚਾਰੀ ॥ ਪ੝ਰਹਾਰੀ ॥ ਹਕਾਰੀ ॥ ਕਟਾਰੀ ॥੭੪੦॥
ਪਚਾਰੀ ॥ ਪ੝ਰਹਾਰੀ ॥ ਹਕਾਰੀ ॥ ਕਟਾਰੀ ॥੭੪੦॥
पचारी ॥ पढ़रहारी ॥ हकारी ॥ कटारी ॥७४०॥
 
The swords were drawn, the warriors challenged and the blows wre struck with spears.740.
The swords were drawn, the warriors challenged and the blows wre struck with spears.740.


ਉਠਾਝ ॥ ਗਿਰਾਝ ॥ ਭਗਾਝ ॥ ਦਿਖਾਝ ॥੭੪੧॥
ਉਠਾਝ ॥ ਗਿਰਾਝ ॥ ਭਗਾਝ ॥ ਦਿਖਾਝ ॥੭੪੧॥
उठाझ ॥ गिराझ ॥ भगाझ ॥ दिखाझ ॥७४१॥
 
The warriors were raised, caused to fall and run and shown the way . 741.
The warriors were raised, caused to fall and run and shown the way . 741.


ਚਲਾਝ ॥ ਪਚਾਝ ॥ ਤ੝ਰਸਾਝ ॥ ਚ੝ਟਿਆਝ ॥੭੪੨॥
ਚਲਾਝ ॥ ਪਚਾਝ ॥ ਤ੝ਰਸਾਝ ॥ ਚ੝ਟਿਆਝ ॥੭੪੨॥
चलाझ ॥ पचाझ ॥ तढ़रसाझ ॥ चढ़टिआझ ॥७४२॥
 
The warriors were discharged, endured and the warriors were made fearful.742.
The warriors were discharged, endured and the warriors were made fearful.742.


ਇਤਿ ਲਵ ਬਾਧਵੋ ਸਤ੝ਰਘਣ ਬਧਹਿ ਸਮਾਪਤੰ ॥
ਇਤਿ ਲਵ ਬਾਧਵੋ ਸਤ੝ਰਘਣ ਬਧਹਿ ਸਮਾਪਤੰ ॥
इति लव बाधवो सतढ़रघण बधहि समापतं ॥
 
This is end of this story.
This is end of this story.

Revision as of 23:35, 19 June 2010

ਅਥ ਮਾਤਾ ਮਿਲਣੰ ॥

Now begins the description of the Meeting with the Mother :

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥

RASSVAL STANZA

ਸ੝ਨੇ ਰਾਮ ਆਝ ॥ ਸਭੈ ਲੋਗ ਧਾਝ ॥ ਲਗੇ ਆਨਿ ਪਾਯੰ ॥ ਮਿਲੇ ਰਾਮ ਰਾਯੰ ॥੬੬੯॥

When the people heard that Ram had returned, then all the people ran and fell at his feet; Ram met all of them.669.

ਕੋਊ ਚਉਰ ਢਾਰੈਂ ॥ ਕੋਊ ਪਾਨ ਖ੝ਆਰੈ ॥ ਪਰੇ ਮਾਤ ਪਾਯੰ ॥ ਲਝ ਕੰਠਿ ਲਾਯੰ ॥੬੭੦॥

Someone swung she fly-whisk, someone offered the betel; Ram fell at the feet of his mother and his mothers hugged him to their bosom.670.

ਮਿਲੈ ਕੰਠਿ ਰੋਵੈੈ॥ ਮਨੋ ਸੋਕ ਧੋਵੈ ॥ ਕਰੈ ਬੀਰ ਬਾਤੈ॥ ਸ੝ਨੇ ਸਰਬ ਮਾਤੈ ॥੬੭੧॥

On being hugged he was weeping in order to wash away all his suffering; the brave Ram began to talk and all the mothers listened.671.

ਮਿਲੈ ਲੱਛ ਮਾਤੰ ॥ ਪਰੇ ਪਾਇ ਭ੝ਰਾਤੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਦਾਨ ਝਤੋ ॥ ਗਨੈ ਕਉਨ ਕੇਤੋ ॥੬੭੨॥

Then he met the mother of Lakshman and the brother Bharat and Shatrughan touched his feet. On account of the joy of union, unaccountable charity was given.672.

ਮਿਲੇ ਭਰਥ ਮਾਤੰ ॥ ਕਹੀ ਸਰਬ ਬਾਤੰ ॥ ਧਨੰ ਮਾਤ ਤੋ ਕੋ ॥ ਅਰਿਣੀ ਕੀਨ ਮੋਕੋ ॥੬੭੩॥

Then Ram met the mother of Bharat and told her all that happened with him; Ram said, "O mother, I am thankful to you because you have made me free from indebtedness.673.

ਕਹਾ ਦੇਸ ਤੇਰੈ ॥ ਲਿਖੀ ਲੇਖਿ ਮੇਰੈ ॥ ਹ੝ਨੀ ਹੋ ਸ੝ ਹੋਈ ॥ ਕਹੈ ਕਉਨ ਕੋਈ ॥੬੭੪॥

You are not to be blamed for this, because it was recorded in my destiny, whatever happens, has to happen, none can describe it."674.

ਕਰੋ ਬੋਧ ਮਾਤੰ ॥ ਮਿਲਿਯੋ ਫੇਰਿ ਭ੝ਰਾਤੰ ॥ ਸ੝ਨਯੋ ਭਰਥ ਧਾਝ ॥ ਪਗੰ ਸੀਸ ਲਾਝ ॥੬੭੫॥

He pacified his mother in this way and then he met his brother Bharat. Bharat on hearing his arrival ran towards him and touched his head with the feet of Ram.675.

ਭਰੇ ਰਾਮ ਅੰਕੰ ॥ ਮਿਟੀ ਸਰਬ ਸੰਕੰ ॥ ਮਿਲਿਯੰ ਸੱਤ੝ਰ ਹੰਤਾ ॥ ਸਰੰ ਸਾਸਤ੝ਰ ਗੰਤਾ ॥੬੭੬॥

Ram hugged him to his bosom and cleared all the doubts; then he met Shatrugan, who had expert knowledge of weapons and Shastras.676.

ਜਟੰ ਧੂਰਿ ਝਾਰੀ ॥ ਪਗੰ ਰਾਮ ਰਾਰੀ ॥ ਕਰੀ ਰਾਜ ਅਰਚਾ ॥ ਦਿਜੰ ਬੇਦ ਚਰਚਾ ॥੬੭੭॥

The brothers cleansed the dust from the feet and matted hair of Ram. They worlshipped him in royal way and the Brahmins recited the Vedas.677.

ਕਰੈ ਗੀਤ ਗਾਨੰ ॥ ਭਰੇ ਵੀਰ ਮਾਨੰ ॥ ਦੀਯੰ ਰਾਮ ਰਾਜੰ ॥ ਸਰੇ ਸਰਬ ਕਾਜੰ ॥੬੭੮॥

All the brothers sang full of love. Ram was made the king and all the works were completed in this way.678.

ਬ੝ਲੈ ਬਿੱਪ ਲੀਨੇ ॥ ਸ੝ਰ੝ੱਤੋਚਾਰ ਕੀਨੇ ॥ ਭਝ ਰਾਮ ਰਾਜਾ ॥ ਬਜੇ ਜੀਤ ਬਾਜਾ ॥੬੭੯॥

The Brahmins were called in and with the recitation of Vedic mantras Ram was enthroned; on all the four sides resounded the musical instruments denoting victory.679.

ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਚਹੂੰ ਚੱਕ ਕੇ ਛੱਤ੝ਰ ਧਾਰੀ ਬ੝ਲਾਝ ॥ ਧਰੇ ਅੱਤ੝ਰ ਨੀਕੇ ਪ੝ਰੀ ਅਉਧ ਆਝ ॥

The sovereigns were called from all the four directions and they all reached Avadhpuri

ਗਹੇ ਰਾਮ ਪਾਯੰ ਪਰਮ ਪ੝ਰੀਤ ਕੈ ਕੈ ॥ ਮਿਲੇ ਚੱਤ੝ਰ ਦੇਸੀ ਬਡੀ ਭੇਟ ਦੈ ਕੈ ॥੬੮੦॥

They all fell at the feet of Ram, exhibiting their supreme love and met him with great presents.680.

ਦਝ ਚੀਨ ਮਾਚੀਨ ਚੀਨੰਤ ਦੇਸੰ ॥ ਮਹਾਂ ਸ੝ੰਦ੝ਰੀ ਚੇਰਿਕਾ ਚਾਰ੝ ਕੇਸੰ ॥

The kings presented gifts from various and beautiful maidens of elegant hair.

ਮਨੰ ਮਾਨਕੰ ਹੀਰ ਚੀਰੰ ਅਨੇਕੰ ॥ ਕੀਝ ਖੇਜ ਪਈਯੈ ਕਹੂੰ ਝਕ ਝਕੰ ॥੬੮੧॥

They also presented rare gems. Jewels and garments 681.

ਮਨੰ ਮ੝ੱਤੀਯੰ ਮਾਨਕੰ ਬਾਜ ਰਾਜੰ ॥ ਦਝ ਦੰਤਪੰਤੀ ਸਜੇ ਸਰਬ ਸਾਜੰ ॥

They presented winsome horses, jewels, gems, pearls as well as elephants;

ਰਥੰ ਬੇਸਟੰ ਹੀਰ ਚੀਰੰ ਅਨੰਤੰ ॥ ਮਨੰ ਮਾਨਕੰ ਬੱਧਿ ਰਧੰ ਦ੝ਰੰਤੰ ॥੬੮੨॥

The chariots, diamonds, raiments and invaluable precious stones were also presented.682.

ਕਿਤੇ ਸੇ੝ਵਤ ਝਰਾਵਤੰ ਤ੝ਲਿ ਦੰਤੀ ॥ ਦਝ ਮ੝ਤਯੰ ਸਾਜ ਸਜੇ ਸ੝ਪੰਤੀ ॥

Somewhere the whit elephants bedecked with gems are being presented;

ਕਿਤੇ ਬਾਜ ਰਾਜੰ ਜਰੀ ਜੀਨ ਸੰਗੰ ॥ ਨਚੈ ਨੱਟ ਮਾਨੋ ਮਚੇ ਜੰਗ ਰੰਗੰ ॥੬੮੩॥

Somewhere the horses tightened with brocaded thick cloth are dancing exhibiting a spectacle of war. 683.

ਕਿਤੇ ਪਖਰੇ ਪੀਲ ਰਾਜਾ ਪ੝ਰਮਾਣੰ॥ਦਝ ਬਾਜ ਰਾਜੀ ਸਿਰਾਜੀ ਨ੝ਰਿਪਾਣੰ॥

Somewhere the elephant-drivers are seen wearing armours and somewhere royal horses are being presented;

ਦਈ ਰਕਤ ਨੀਲੰ ਮਣੀ ਰੰਗ ਰੰਗੰ ॥ ਲਖਿਯੋ ਰਾਮ ਕੋ ਅੱਤ੝ਰ ਧਾਰੀ ਅਭੰਗੰ ॥੬੮੪॥

The kings, who presented multi-coloured red and blue gems, had a sight of Ram, the wielder of weapons and arms.684.

ਕਿਤੇ ਪਸਮ ਪਾਟੰਬਰੰ ਸ੝ਵਰਣ ਬਰਣੰ ॥ ਮਿਲੇ ਭੇਟ ਲੈ ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤੰ ਅਭਰਣੰ ॥

Somewhere the kings are meeting Ram with golden colored silken raiments and various types of ornaments;

ਕਿਤੇ ਪਰਮ ਪਾਟੰਬਰੰ ਭਾਨ ਤੇਜੰ ॥ ਦਝ ਸੀਅ ਧਾਮੰ ਸਭੋ ਭੋਜ ਭੋਜੰ ॥੬੮੫॥

Somewhere the garments shining like sun are being sent to the abode of Sita.685.

ਕਿਤੇ ਭੂਖਣੰ ਭਾਨ੝ ਤੇਜੰ ਅਨੰਤੰ ॥ ਪਠੇ ਜਾਨਕੀ ਭੇਟ ਦੈ ਦੈ ਦ੝ਰੰਤੰ ॥

Somewhere the ornaments shining like sun are being sent to Sita;

ਘਨੇ ਰਾਮ ਮਾਤਾਨ ਕੀ ਭੇਟ ਭੇਜੇ ॥ ਹਰੇ ਚਿੱਤ ਕੇ ਜਾਹਿ ਹੇਰੇ ਕਲੇਜੇ ॥੬੮੬॥

Many ornaments and garments were sent to the mothers of Ram, seeing which many became covetous in their hearts.686.

ਘਮੰ ਚਕ੝ਰ ਚੱਕ੝ਰੰ ਫਿਰੀ ਰਾਮ ਦੋਹੀ ॥ ਮਨੋ ਬਯੋਤ ਬਾਗੋ ਤਿਮੰ ਸੀਅ ਸੋਹੀ ॥

On all the four sides, revolving the canopies, declarations were made regarding Ram and SIta also looked splendid like a decorated garden.

ਪਠੈ ਛੱਤ੝ਰ ਦੈ ਦੈ ਛਿਤੰ ਛੋਣ ਧਾਰੀ ॥ ਹਰੇ ਸਰਬ ਗਰਬੰ ਕਰੇ ਪ੝ਰਬ ਭਾਰੀ ॥੬੮੭॥

The kings were sent to far off places with to canopy of Ram, they smashed the pride of all and arranged festivities.687.

ਕਟਿਯੋ ਕਾਲ ਝਵੰ ਭਝ ਰਾਮ ਰਾਜੰ ॥ ਫਿਰੀ ਆਨਿ ਰਾਮੰ ਸਿਰੰ ਸਰਬ ਰਾਜੰ ॥

In this way sufficient time elapsed in Ram`s kingdom and Ram began to rule magnificently;

ਫਿਰਿਯੋ ਜੈਤ ਪਤ੝ਰੰ ਸਿਰੰ ਸੇਤ ਛੱਤ੝ਰੰ ॥ ਕਰੇ ਰਾਜ ਆਗਿਆ ਧਰੈ ਬੀਰ ਅੱਤ੝ਰੰ ॥੬੮੮॥

Letters of victory were sent to all sides and under a white canopy and commanding Ram looked greatly impressive.688.

ਦਯੋ ਝਕ ਝਕੰ ਅਨੇਕੰ ਪ੝ਰਕਾਰੰ ॥ ਲਖੇ ਸਰਬ ਲੋਕੰ ਸਹੀ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥

Everyone was given wealth in various ways and the people saw the real personality of Ram.

ਸਹੀ ਬਿਸਨ ਦੇਵਾਰਦਨ ਦ੝ਰੋਹ ਹਰਤਾ ॥ ਚਹੂੰ ਚੱਕ ਜਾਨਿਯੋ ਸੀਆ ਨਾਥ ਭਰਤਾ ॥੬੮੯॥

He was known on all four direction as the destroyer of the rebels of Vishnu and the lord of Sita.689.

ਸਹੀ ਬਿਸਨ ਅਉਤਾਰ ਕੈ ਤਾਹਿ ਜਾਨਿਯੋ ॥ ਸਭੋ ਲੋਕ ਖਯਾਤਾ ਬਿਧਾਤਾ ਪਛਾਨਿਯੋ ॥

Everyone considered him as an incarnation of Vishnu and he was famous among the people as the Lord.

ਫਿਰੀ ਚਾਰ ਚੱਕ੝ਰੰ ਚਤ੝ਰ ਚੱਕ੝ਰ ਧਾਰੰ ॥ ਭਯੋ ਚੱਕ੝ਰਵਰਤੀ ਭੂਅੰ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥੬੯੦॥

In all the four directions the current of Ram`s praise flowed as he , the enemy of Ravana, was known as the Supreme Soverign.690.

ਲਖਿਯੋ ਪਰਮ ਜੋਗਿੰਦ੝ਰਣੋ ਜੋਗ ਰੂਪੰ ॥ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇਵੰ ਲਖਿਯੋ ਭੂਪ ਭੂਪੰ ॥

He looked like a supreme Yogi amongst Yogis, great god anong gods and a supreme sovereign amongst kings.

ਮਹਾ ਸੱਤ੝ਰ ਸੱਤ੝ਰੰ ਮਹਾਂ ਸਾਧ ਸਾਧੰ ॥ ਮਹਾਂ ਰੂਪ ਰੂਪੰ ਲਖਿਯੋ ਬਯਾਧ ਬਾਧੰ ॥੬੯੧॥

He was considered the great enemy of enemies and supreme saint amongst saints; he was an extremely elegant personality who was the destroyer of all ailments.691.

ਤ੝ਰੀਯੰ ਦੇਵਿ ਤ੝ੱਲੰ ਨਰੰ ਨਾਰ ਨਾਹੰ॥ ਮਹਾਂ ਜੋਧ ਜੋਧੰ ਮਹਾਂ ਬਾਹ ਬਾਹੰ ॥

He was like god for women and like a sovereign for men; he was a supreme warrior amongst warriors amongst warriors and a great wielder of weapons amongst the weapons-wielders.

ਸ੝ਰ੝ਤੰ ਬੇਦ ਕਰਤਾ ਗਣੰ ਰ੝ਦ੝ਰ ਰੂਪੰ ॥ ਮਹਾਂ ਜੋਗ ਜੋਗੰ ਮਹਾਂ ਭੂਪ ਭੂਪੰ ॥੬੯੨॥

He was the creator of Vedas and Shiva for his devotees (ganas). Among Yogis he was the great Yogi and of the Kings, the great King.692.

ਪਰੰ ਪਾਰਗੰਤਾ ਸਿਵੰ ਸਿੱਧਿ ਰੂਪੰ ॥ ਬ੝ਧੰ ਬ੝ਧਿ ਦਾਤਾ ਰਿਧੰ ਰਿੱਧ ਕੂਪੰ ॥

He was the giver of salvation, blissful, adept-like, giver of intellect and the store-house of wealth of powers;

ਜਹਾਂ ਭਾਵ ਕੈ ਜੇਣ ਜੈਸੇ ਬਿਚਾਰੇ ॥ ਤਿਸੀ ਰੂਪ ਸੌ ਤਉਨ ਤੈਸੇ ਨਿਹਾਰੇ ॥੬੯੩॥

With whatever feeling one looked towards him, he saw him in that form.693.

ਸਭੋ ਸਸਤ੝ਰਧਾਰੀ ਲਹੇ ਸਸਤ੝ਰ ਗੰਤਾ ॥ ਦ੝ਰੇ ਦੇਵ ਦ੝ਰੋਹੀ ਲਖੇ ਪ੝ਰਾਣ ਹੰਤਾ ॥

All the weapon-wielders saw him as a specialist in weapon-warfare and all the demons who were spiteful towards gods, visualsing him as destroyer of life, hid themselves;

ਜਿਸੀ ਭਾਵ ਸੋ ਜਉਨ ਜੈਸੇ ਬਿਚਾਰੇ ॥ ਤਿਸੀ ਰੰਗ ਕੈ ਕਾਛ ਕਾਛੇ ਨਿਹਾਰੇ ॥੬੯੪॥

With whatever feeling one thought of him, Ram seemed to him in the same colour.694.

ਅਨੰਤ ਤ੝ਕਾ ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

ANANT-TUKA BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਕਿਤੇ ਕਾਲ ਬੀਤਿਓ ਭਯੋ ਰਾਮ ਰਾਜੰ ॥ ਸਭੈ ਸੱਤ੝ਰ ਜੀਤੇ ਮਹਾ ਜ੝ੱਧ ਮਾਲੀ ॥

A good deal of time passed during the reign of Ram and all the enemies were conquered after great wars;

ਫਿਰਿਯੋ ਚੱਕ੝ਰ ਚਾਰੋ ਦਿਸਾ ਮੱਧ ਰਾਮੰ ॥ ਭਯੋ ਨਾਮ ਤਾ ਤੇ ਮਹਾਂ ਚੱਕ੝ਰਵਰਤੀ ॥੬੯੫॥

Ram`s influence spread in all the four directions and he became the Supreme Soverign.695.

ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਸਭੈ ਬਿੱਪ ਆਗਸਤ ਤੇ ਆਦਿ ਲੈ ਕੈ ॥ ਭ੝ਰਿਗੰ ਅੰਗ੝ਰਾ ਬਿਆਸ ਤੇ ਲੈ ਬਿਸਿਸਟੰ ॥

All the sages including Agastya, Bhring, Angira, Vyasa, Vasishtha,

ਬਿਸ੝ਵਾਮਿਤ੝ਰ ਅਉ ਬਾਲਮੀਕੰ ਸ੝ ਅੱਤ੝ਰੰ ॥ ਦ੝ਰਬਾਸਾ ਸਭੈ ਕਸਪ ਤੇ ਆਦਿ ਲੈ ਕੈ ॥੬੯੬॥

Along with Vishvamitra, Valmiki, Durvasa, Kashyap and Atri came to him.696.

ਜਬੈ ਰਾਮ ਦੇਖੈ ਸਭੈ ਬਿੱਪ ਆਝ ॥ ਪਰਿਯੋ ਧਾਇ ਪਾਯੰ ਸੀਆ ਨਾਥ ਜਗਤੰ ॥

When Ram saw all the Brahmins coming to him, then Ram, the Lord of Sita and the world ran to touch their feet.

ਦਯੋ ਆਸਨੰ ਅਰਘ੝ ਪਾਦ ਰਘ੝ ਤੇਣੰ ॥ ਦਈ ਆਸਿਖੰ ਮੌਨਨੇਸੰ ਪ੝ਰਸੰਨਯੰ ॥੬੯੭॥

He gave them seats, washes their feet and all the great sages blessed him with delight.697.

ਭਈ ਰਿਖਿ ਰਾਮੰ ਬਡੀ ਗਿਆਨ ਚਰਚਾ ॥ ਕਹੋ ਸਰਬ ਜੌਪੈ ਬਢੈ ਝਕ ਗ੝ਰੰਥਾ ॥

Great discussions pertaining to divine knowledge were held between the sages and ram and if all of it is described, this granth (book) will become voluminous.

ਬਿਦਾ ਬਿੱਪ ਕੀਨੇ ਘਨੀ ਦੱਛਨਾ ਦੈ ॥ ਚਲੇ ਦੇਸ ਦੇਸੰ ਮਹਾਂ ਚਿੱਤ ਹਰਖੰ ॥੬੯੮॥

All the sages were bestowed with suitable presents on bidding farewell to them who went away to their places happily.698.

ਇਹੀ ਬੀਚ ਆਯੋ ਮ੝ਰਿਤੰ ਸੂਨ ਬਿੱਪੰ ॥ ਜੀਝ ਬਾਲ ਆਜੈ ਨਹੀ ਤੋਹਿ ਸ੝ਰਾਪੰ ॥

During this period a sage came with the corpse of his dead son and said to Ram, "If my child is not revived, I shall curse you.

ਸਭੈ ਰਾਮ ਜਾਨੀ ਚਿਤੰ ਤਾਹਿ ਬਾਤਾ ॥ ਦਿਸੰ ਬਾਰਣੀ ਤੇ ਬਿਬਾਣੰ ਹਕਾਰਿਯੋ ॥੬੯੯॥

Ram ruminated about it in his mind and started towards the westerly direction in his air-vehicle.699.

ਹ੝ਤੋ ਝਕ ਸੂਦ੝ਰੰ ਦਿਸਾ ਉਤ੝ਰ ਮੱਧੰ ॥ ਝ੝ਲੈ ਕੂਪ ਮੱਧੰ ਪਰਿਯੋ ਅਉਧਿ ਮ੝ੱਖੰ ॥

In the north-western direction a Shudra was hanging overturned in a well;

ਮਹਾਂ ਉਗ੝ਰ ਤੇਜਾ ਤਪਸਯਾਤ ਉਗ੝ਰੰ ॥ ਹਨਿਯੋ ਤਾਹਿ ਰਾਮੰ ਅਸੰ ਆਪਿ ਹੱਥੰ ॥੭੦੦॥

He was performing a penance; Ram killed him with his own hand.700.

ਜੀਯੋ ਬ੝ਰਹਮ ਪ੝ਤ੝ਰੰ ਹਰਿਯੋ ਬ੝ਰਹਮ ਸੋਗੰ ॥ ਬਢੀ ਕੀਰਤ ਰਾਮੰ ਚਤ੝ਰ ਕ੝ੰਟ ਮੱਧੰ ॥

The son of Brahmin regained his life and his agony ended. The praise of Ram spread in all the four directions.

ਕਰਿਯੋ ਦਸ ਸਹੰਸ੝ਰ ਲਉ ਰਾਜ ਅਉਧੰ ॥ ਫਿਰੀ ਚਕ੝ਰ ਚਾਰੋ ਬਿਖੈ ਰਾਮ ਦੋਹੀ ॥੭੦੧॥

In this way Ram was eulogized all over and the ruled over his kingdom for ten thousand years.701.

ਜਿਣੇ ਦੇਸ ਦੇਸੰ ਨਰੇਸੰ ਤ ਰਾਮੰ ॥ ਮਹਾਂ ਜ੝ੱਧ ਜੇਤਾ ਤਿਹੂੰ ਲੋਕ ਜਾਨਿਯੋ ॥

Ram conquered the kings of various countries and he was considered a great conqueror in the three worlds.

ਦਯੋ ਮੰਤ੝ਰੀਅਤ੝ਵ ਮਹਾਭ੝ਰਾਤ ਭਰਥੰ ॥ ਕੀਯੋ ਸੈਨ ਨਾਥੰ ਸ੝ਮਿਤ੝ਰਾ ਕ੝ਮਾਰੰ ॥੭੦੨॥

He made Bharat his ministers and made Lakshman and Shatrughan, the sons of Sumitra, his generals.702.

ਮ੝ਰਿਤਗਤ ਛੰਦ ॥

MRITGAT STANZA

ਸ੝ਮਤਿ ਮਹਾ ਰਿਖਿ ਰਘ੝ਬਰ ॥ ਦ੝ੰਦਭਿ ਬਾਜਤਿ ਦਰਿ ਦਰਿ ॥

The drum is resounding on the door of the great sage Raghuvir (Ram),

ਜਗ ਕੀਅਸ ਧ੝ਨਿ ਘਰਿ ਘਰਿ ॥ ਪੂਰ ਰਹੀ ਧ੝ਨ ਸ੝ਰਪ੝ਰਿ ॥੭੦੩॥

And in the whole world, in all houses and in the abode of gods, he was hailed.703.

ਸ੝ਢਰ ਮਹਾ ਰਘ੝ਨੰਦਨ ॥ ਜਗਪਤਿ ਮ੝ਨਿ ਗਨ ਬੰਦਨ ॥

Being known with the name of Raghunandan, ram is the lord os the world and is worshipped by the sages..

ਧਰਿ ਧਰਿ ਲੌ ਨਰ ਚੀਨੇ ॥ ਸ੝ਖ ਦੈ ਦ੝ਖ ਬਿਨ੝ ਕੀਨੇ ॥੭੦੪॥

He identified the people on the earth and comforted them, removing their agony.704.

ਅਰਿ ਹਰਿ ਨਰ ਕਰ ਜਾਨੇ ॥ ਦ੝ਖ ਹਰਿ ਸ੝ਖ ਕਰ ਮਾਨੇ ॥

All the people considered him as the destroyer of enemies, remover of sufferings and the giver of comforts;

ਪ੝ਰਿ ਧਰਿ ਨਰ ਬਰ ਸੇਹੈ ॥ ਰੂਪ ਅਨੂਪ ਅਭੈ ਹੈ ॥੭੦੫॥

All the city of Ayodhya is living in comfort because of his unique personality and the fearless blessings.705.

ਅਨਕਾ ਛੰਦ ॥

ANKA STANZA

ਪ੝ਰਭੂ ਹੈ ॥ ਅਜੂ ਹੈ ॥ ਅਜੈ ਹੈ ॥ ਅਭੈ ਹੈ ॥੭੦੬॥

That Ram is God, Infinite, Unconquerable and Fearless.706.

ਅਜਾ ਹੈ ॥ ਅਤਾ ਹੈ ॥ ਅਲੈ ਹੈ ॥ ਅਜੈ ਹੈ ॥੭੦੭॥

He is the Lord of nature, he is Purusha, he is the whole world and higher Brahman.707.

ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਬ੝ਲਿਯੋ ਚਤ੝ਰ ਭ੝ਰਾਤੰ ਸ੝ਮਿਤ੝ਰਾ ਕ੝ਮਾਰੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਮਾਥ੝ਰੇਸੰ ਤਿਸੇ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥

One day Ram sent for the son of Sumitra and said to him :

ਤਹਾਂ ਝਕ ਦਈਤੰ ਲਵੰ ਉਗ੝ਰ ਤੇਜੰ ॥ ਦਯੋ ਤਾਹਿ ਅਪੰ ਸਿਵੰ ਸੂਲ ਭੇਜੰ ॥੭੦੮॥

In a distant land there lives a huge demon named Lavan, who has got the trident of Shiva,708.

ਪਠਿਯੋ ਤੀਰ ਮੰਤ੝ਰੰ ਦੀਯੋ ਝਕ ਰਾਮੰ ॥ ਮਹਾਂ ਜ੝ੱਧ ਮਾਲੀ ਮਹਾਂ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥

Ram gave him an arrow after reciting a mantra which was a great weapon from Ram, the abode of Dharma.

ਸਿਵੰ ਸੂਲ ਹੀਣੰ ਜਬੈ ਸੱਤ੝ਰ ਜਾਨੋ ॥ ਤਬੈ ਸੰਗਿ ਤਾ ਕੈ ਮਹਾਂ ਜ੝ੱਧ ਠਾਨੋ ॥੭੦੯॥

Ram said to him "When you see the enemy without the trident of Shiva, then wage a war with him."709.

ਲਯੋ ਮੰਤ੝ਰ ਤੀਰੰ ਚਲਿਯੋ ਨਿਆਇ ਸੀਸੰ ॥ ਤ੝ਰਿਪ੝ਰ ਜ੝ੱਧ ਜੇਤਾ ਚਲਿਯੋ ਜਾਣ ਈਸੰ ॥

Shatrughan taking that charmed arrows and bowing his head started for his errand and it seemed that he was going as conquerer of the three worlds;

ਲਖਿਯੋ ਸੂਲ ਹੀਣੰ ਰਿਪੰ ਜਉਣ ਕਾਲੰ ॥ ਤਬੈ ਕੋਪਿ ਮੰਡਯੋ ਰਣੰ ਬਿਕਰਾਲੰ॥੭੧੦॥

When he saw the enemy without the trident of Shiva, then finding an opportunity, he furiously began to wage war with him.710.

ਭਜੈ ਘਾਇ ਖਾਯੰ ਅਘਾਯੰਤ ਸੂਰੰ ॥ ਹਸੇ ਕੰਕ ਬੇਕੰ ਘ੝ਮੀ ਗੈਣਿ ਹੂਰੰ ॥

After getting wounded the warriors began to run away and the crows began to caw o seeing the corpse. The heavenly damsels began to wander in the sky;

ਉਠੇ ਟੋਪ ਟ੝ੱਕੰ ਕਮਾਣੰ ਪ੝ਰਹਾਰੇ ॥ ਰਣੰ ਰੋਸ ਰੱਜੇ ਮਹਾਂ ਛੱਤ੝ਰ ਧਾਰੇ ॥੭੧੧॥

The helmets broke with the blow of arrows and the great sovereigns were highly enraged in the battlefield.711.

ਫਿਰਿਯੋ ਆਪ ਦਈਤੰ ਮਹਾ ਰੋਸ ਕੈ ਕੈ ॥ ਹਣੇ ਰਾਮ ਭ੝ਰਾਤੰ ਵਹੈ ਬਾਣ ਲੈ ਕੈ ॥

That demon in great rage revolved and showered a volley of arrows on the brother of Ram;

ਰਿਪੰ ਨਾਸ ਹੇਤੰ ਦੀਯੋ ਰਾਮ ਅੱਪੰ ॥ ਹਣਿਯੋ ਤਾਹਿ ਸੀਸੰ ਦ੝ਰਗਾ ਜਾਪ ਜੱਪੰ ॥੭੧੨॥

The arrows which was given by Ram for the destruction of the enemy, Shatrughan discharged it on the demon, repeating the name of Durga.712.

ਗਿਰਿਯੋ ਝੂਮ ਭੂਮੰ ਅਘੂਮਿਯੋ ਅਰ ਘਾਯੰ ॥ ਹਣਿਯੋ ਸਤ੝ਰ ਹੰਤਾ ਤਿਸੈ ਚਉਪ ਚਾਯੰ ॥

The enemy received a wounded and while revolving, he fell down on the earth and he was killed by Shatrughan;

ਗਣੰ ਦੇਵ ਹਰਖੇ ਪ੝ਰਬਰਖੰਤ ਫੂਲੰ ॥ ਹਤਿਯੋ ਦੈਤ ਦੋਹੀ ਮਿਟਿਯੋ ਸਰਬ ਸੂਲੰ ॥੭੧੩॥

The gods were overjoyed in the sky and began to shower floweres; with the killing of this malignant demon, all their agony ended.713.

ਲਵੰ ਨਾਸ੝ਰੈਯੰ ਲਵੰ ਕੀਨ ਨਾਸੰ ॥ ਸਭੈ ਸੰਤ ਹਰਖੇ ਰਿਪੰ ਭੇ ਉਦਾਸੰ ॥

All the saints were delighted with the destruction of the demon named Lavan; the enemies became depressed,

ਭਜੈ ਪ੝ਰਾਨ ਲੈ ਲੈ ਤਜਿਯੋ ਨਗਰ ਬਾਸੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਮਾਥ੝ਰੇਸੰ ਪ੝ਰੀ ਵਾ ਨਿਵਾਸੰ ॥੭੧੪॥

And fled away after forsaking the city; Shatrughan stayed in the city of Mathura.714.

ਭਯੋ ਮਾਥ੝ਰੇਸੰ ਲਵੰਨਾਸ੝ਰ ਹੰਤਾ ॥ ਸਭੈ ਸਸਤ੝ਰ ਗਾਮੀ ਸ੝ਭੰ ਸਸਤ੝ਰ ਗੰਤਾ ॥

After destroying Lavan, Shatrughan ruled over Mathura and all the weapon-wielders gave the blessings of good wishes to him.

ਭਝ ਦ੝ਸਟ ਦੂਰੰ ਕਰੂਰੰ ਸ੝ ਠਾਮੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਰਾਜ ਤੈਸੋ ਜਿਮੰ ਅਉਧਿ ਰਾਮੰ ॥੭੧੫॥

He ended all the tyrants and ruled over Mathura like Ram ruling over Avadh.715.

ਕਰਿਯੋ ਦ੝ਸਟ ਨਾਸੰ ਪਪਾਤੰਤ ਸੂਰੰ ॥ ਉਠੀ ਜੈ ਧ੝ਨੰ ਪ੝ਰਿ ਰਹੀ ਲੋਗਿ ਪੂਰੰ ॥

On destroying the tyrant, the people of all directions hailed Shatrughan; his fame spread in all the directions nicely;

ਗਈ ਪਾਰ ਸਿੰਧੰ ਸ੝ ਬਿੰਧੰ ਪ੝ਰਹਾਰੰ ॥ ਸ੝ਨਿਯੋ ਚੱਕ੝ਰ ਚਾਰੰ ਲਵੰ ਲਾਵਣਾਰੰ ॥੭੧੬॥

And the people came to know with great zeal that demon Lavan had been killed.716.

ਅਥ ਸੀਤਾ ਕੋ ਬਨਬਾਸ ਦੀਬੋ ॥ਭਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ

Now begins the description about the Exile of Sita :

ਭਈ ਝਮ ਤਉਨੈ ਇਤੈ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥ ਕਹੀ ਜਾਨਕੀ ਸੋ ਸ੝ਕੱਥੰ ਸ੝ਧਾਰੰ ॥

It happened then like this and on this side Ram said to Sita with love:

ਰਚੇ ਝਕ ਬਾਗੰ ਅਭਿਰਾਮੰ ਸ੝ ਸੋਭੰ ॥ ਲਖੇ ਨੰਦਨੰ ਜਉਨ ਕੀ ਕ੝ਰਾਂਤ ਛੋਭੰ ॥੭੧੭॥

A forest may be created, seeing which the brightness of Nandan forest (of heaven) be dimmed."717.

ਸ੝ਨੀ ਝਮ ਬਾਨੀ ਸੀਆ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥ ਰਚਿਯੋ ਝਕ ਬਾਗੰ ਮਹਾਂ ਅਭਰਾਮੰ ॥

Listening to the orders of Ram, the abode of Dharma, a very beautiful garden was created;

ਮਣੀ ਭੂਖਿਤੰ ਹੀਰ ਚੀਰੰ ਅਨੰਤੰ ॥ ਲਖੇ ਇੰਦ੝ਰ ਪੱਥੰ ਲਜੇ ਸੋਭ ਵੰਤੰ ॥੭੧੮

That garden looked like one bedecked with gems and diamonds and before which the forest of Indra felt shy.718.

ਮਣੀ ਮਾਲ ਬਜ੝ਰੰ ਸਸੋਭਾਇ ਮਾਨੰ ॥ ਸਭੈ ਦੇਵ ਦੇਵੰ ਦ੝ਤੀ ਸ੝ਰਗ ਜਾਨੰ ॥

It was thus decorated with jewels, wreaths and diamonds that all the gods had considered it as a second heaven.

ਗਝ ਰਾਮ ਤਾ ਮੋ ਸੀਆ ਸੰਗਿ ਲੀਨੇ ॥ ਕਿਤੀ ਕੋਟ ਸ੝ੰਦਰੀ ਸਭੈ ਸੰਗਿ ਕੀਨੇ ॥੭੧੯॥

Ram Chander went to abide there with Sita and many beautiful women.719.

ਰਚਿਯੋ ਝਕ ਮੰਦ੝ਰੰ ਮਹਾ ਸ੝ਭ੝ਰ ਠਾਮੰ ॥ ਕਰਿਯੋ ਰਾਮ ਸੈਨੰ ਤਹਾਂ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥

A beautiful palace was built there where Ram, the abode of Dharma,

ਕਰੀ ਕੇਲ ਖੇਲੰ ਸ੝ ਬੇਲੰ ਸ੝ ਭੋਗੰ ॥ ਹ੝ਤੋ ਜਉਨ ਕਾਲੰ ਸਮੈ ਜੈਸ ਜੋਗੰ ॥੭੨੦॥

Used to sleep and enjoyed at different times in various ways.720.

ਰਹਿਯੋ ਸੀਅ ਗਰਭੰ ਸ੝ਨਿਯੋ ਸਰਬ ਬਾਮੰ ॥ ਕਹੇ ਝਮ ਸੀਤਾ ਪ੝ਨਰ ਬੈਨ ਰਾਮੰ ॥

After sometimes all the women heard that Sita was pregnant, then Sita said to Ram :

ਫਿਰਿਯੋ ਬਾਗ ਬਾਗੰ ਬਿਦਾ ਨਾਥ ਦੀਜੈ ॥ ਸ੝ਨੋ ਪ੝ਰਾਨ ਪਿਆਰੇ ਇਹੈ ਕਾਜ ਕੀਜੈ ॥੭੨੧॥

I have wandered enough in this forest, O my lord, bid me farewell.721.

ਦੀਯੌ ਰਾਮ ਸੰਗੰ ਸ੝ਮਿਤ੝ਰ ਕ੝ਮਾਰੰ ॥ ਦਈ ਜਾਨਕੀ ਸੰਗਿ ਤਾ ਕੇ ਸ੝ਧਾਰੰ ॥

Ram sent Sita alongwith Lakshman;

ਜਹਾਂ ਘੋਰ ਸਾਲੰ ਤਮਾਲੰ ਬਿਕ੝ਰਾਲੰ ॥ ਤਹਾਂ ਸੀਅ ਕੋ ਛੋਰਿ ਆਇਯੋ ਉਤਾਲੰ ॥੭੨੨॥

Lakshman left her in the Vihar forest, where there were lawful trees of saal and tamaal.722.

ਬਨੰ ਨਿਰਜਨੰ ਦੇਖ ਕੈ ਕੈ ਅਪਾਰੰ ॥ ਬਨੰ ਬਾਸ ਜਾਨਿਯੋ ਦਯੋ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥

Finding herself in a desolate forest, Sita understood that Ram had exiled her;

ਰ੝ਰੋਦੰ ਸ੝ਰ ਉੱਚੰ ਪਪਾਤੰਤ ਪ੝ਰਾਨੰ ॥ ਰਣੰ ਜੇਮ ਵੀਰੰ ਲਗੇ ਮਰਮਿ ਬਾਮੰ ॥੭੨੩॥

There she began to weep in a fatal sound in a loud voice like a warrior being shot by an arrow on the secret parts.723.

ਸ੝ਨੀ ਬਾਲਮੀਕੰ ਸ੝ਰ੝ਤੰ ਦੀਨ ਬਾਨੀ ॥ ਚਲਿਯੋ ਚਉਕ ਚਿੱਤੰ ਤਜੀ ਮੋਨਿ ਧਾਨੀ ॥

The sage Valmiki heard this voice and forsaking his silence and shouting in wonder went towards Sita;

ਸੀਆ ਸੰਗਿ ਲੀਨੇ ਗਯੋ ਧਾਮਿ ਆਪੰ ॥ ਮਨੰ ਬੱਚ ਕਰਮੰ ਦ੝ਰਗਾ ਜਾਪ ਜਾਪੰ ॥੭੨੪॥

He returned to his home alongwith Sita repeating the name of Sruga with mind, speech and action.724.

ਭਯੋ ਝਕ ਪ੝ੱਤ੝ਰੰ ਤਹਾਂ ਜਾਨਕੀ ਤੈ ॥ ਮਨੋ ਰਾਮ ਕੀਨੋ ਦ੝ਤੀ ਰਾਮ ਤੇ ਲੈ ॥

Sita bore a son there who was just a replica of Ram;

ਵਹੈ ਚਾਰ ਚਿਹਨੰ ਵਹੈ ਉੱਗ੝ਰ ਤੇਜੰ ॥ ਮਨੋ ਅੱਪ ਅੰਸੰ ਦ੝ਤੀ ਕਾਢਿ ਭੇਜੰ ॥੭੨੫॥

He had the same colour, mask and splendour and it seemed that Ram had taken out his part and given to him.725.

ਦੀਯੋ ਝਕ ਪਾਲੰ ਸ੝ ਬਾਲੰ ਰਿਖੀਸੰ ॥ ਲਸੈ ਚੰਦ੝ਰ ਰੂਪੰ ਕਿਧੋ ਦਯੋਸ ਈਸੰ ॥

The great sage brought up that boy who was moonlike and lookede like the sun during the day.

ਗਯੋ ਝਕ ਦਿਵਸੰ ਰਿਖੀ ਸੰਧਿਯਾਨੰ ॥ ਲਯੋ ਬਾਲ ਸੰਗੰ ਗਈ ਸੀਅ ਨਾਨੰ ॥੭੨੬॥

One day the sage went for Sandhya-worship and Sita taking the boy with her went to take a bath.726.

ਰਹੀ ਜਾਤ ਸੀਤਾ ਮਹਾਂ ਮੋਨ ਜਾਗੇ ॥ ਬਿਨਾਂ ਬਾਲ ਪਾਲੰ ਲਖਿਯੋ ਸੋਕ੝ ਪਾਗੇ ॥

When the sage came out of his contemplation after the departure of Sita, he became anxious on not seeing the boy;

ਕ੝ਸਾ ਹਾਥ ਲੈ ਕੈ ਰਚਿਯੋ ਝਕ ਬਾਲੰ ॥ ਤਿਸੀ ਰੂਪ ਰੰਗੰ ਅਨੂਪੰ ਉਤਾਲੰ ॥੭੨੭॥

He created another boy quickly of the same colour and form like the first boy out of the Kusha grass held by him in his hand.727.

ਫਿਰੀ ਨਾਇ ਸੀਤਾ ਕਹਾ ਆਨਿ ਦੇਖਿਯੋ ॥ ਉਹੀ ਰੂਪ ਬਾਲੰ ਸ੝ਪਾਲੰ ਬਿਸੇਖਿਯੋ ॥

When Sita came back, she saw another boy of the same form seated there; Sita said :

ਕ੝ਰਿਪਾ ਮਨਿ ਰਾਜੰ ਘਨੀ ਜਾਨਿ ਕੀਨੋ ॥ ਦ੝ਤੀ ਪ੝ੱਤ੝ਰ ਤਾ ਤੇ ਕ੝ਰਿਪਾ ਜਾਨਿ ਦੀਨੋ ॥੭੨੮॥

O great sage, you had been highly graceful towards me and given me she gift of two sons gracefully."728.

ਇਤਿ ਸ੝ਰੀ ਬਚਿਤ੝ਰ ਨਾਟਕੇ ਗ੝ਰੰਥੇ ਰਾਮਵਤਾਰ ਦ੝ਇ ਪ੝ਤ੝ਰ ਉਤਪੰਨੇ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤੰ ॥੨੧॥

End of the chapter entitled `The Birth of two Sons` in Ramavtar in BACHITTAR NATAK.21.

ਅਥ ਜਗਯਾਰੰਭ ਕਥਨੰ

Now begins the story of Jabyaarambh.

ਭ੝ਜੰਗ ਪ੝ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥

BHUJANG PRAYAAT STANZA

ਉਤੈ ਬਾਲ ਪਾਲੈ ਇਤੈ ਅਉਧ ਰਾਜੰ ॥ ਬ੝ਲੇ ਬਿੱਪ ਜਗਯੰ ਤਜਯੋ ਝਕ ਬਾਜੰ ॥

On that side the boys were brought up and on this side Ram, the king of Avadh called the Brahmins and performed a Yajna;

ਰਿਪ੝ੰ ਨਾਸ ਹੰਤਾ ਦਯੋ ਸੰਗਿ ਤਾਕੈ ॥ ਬਡੀ ਫਉਜ ਲੀਨੇ ਚਲਿਯੋ ਸੰਗ ਵਾਕੇ ॥੭੨੯॥

And for this purpose he let off a horse, Shatrughan went with that horse with a huge army.729.

ਫਿਰਿਯੋ ਦੇਸ ਦੇਸੰ ਨਰੇਸਾਣਿ ਬਾਜੰ ॥ ਕਿਨੀ ਨਾਹਿ ਬਾਯਿੋ ਮਿਲੇ ਆਨਿ ਰਾਜੰ ॥

That horse reached in the territories of various kings, but none of them tied it;

ਮਹਾਂ ਉਗ੝ਰ ਧਨਿਯਾਂ ਬਡੀ ਫਉਜ ਲੈ ਕੈ ॥ ਪਰੇ ਆਨਿ ਪਾਯੰ ਬਡੀ ਭੇਟ ਦੈ ਕੈ ॥੭੩੦॥

The great kings alongwith their great forces fell at the feet of Shatrughan with presence.730.

ਦਿਸਾ ਚਾਰ ਜੀਤੀ ਫਿਰਿਯੋ ਫੇਰਿ ਬਾਜੀ ॥ ਗਯੋ ਬਾਲਮੀਕੰ ਰਿਖਿ ਸਥਾਨ ਤਾਜੀ ॥

Wandering in the four direction the horse also reached the hermitage of the sage Valmiki;

ਜਬੈ ਭਾਲ ਪਤ੝ਰੰ ਲਵੰ ਛੋਰਿ ਬਾਚਿਯੋ ॥ ਬਡੋ ਉਗ੝ਰਧੰਨਯਾ ਰਸੰ ਰ੝ਦ੝ਰ ਰਾਚਿਯੋ ॥੭੩੧॥

Where Lava and his companions read the letter written on the head of the horse, they in great fury looked like Rudra.731.

ਬ੝ਰਿਛੰ ਬਾਜ ਬਾਂਧਿਯੋ ਲਖਯੋ ਸਸਤ੝ਰ ਧਾਰੀ ॥ ਬਡੋ ਨਾਦ ਕੈ ਸਰਬ ਸੈਨਾ ਪ੝ਕਾਰੀ ॥

They tied the horse with a tree and the whole army of Shatrughan saw it, the warriors of the army shouted :

ਕਹਾ ਜਾਤ ਰੇ ਬਾਲ ਲੀਨੇ ਤ੝ਰੰਗੰ ॥ ਤਜੋ ਨਾਹਿ ਯਾਕੋ ਸਜੋ ਆਨਿ ਜੰਗੰ ॥੭੩੨॥

O boy ! where are you taking this horse? Either leave it or wage a war with us. "732.

ਸ੝ਣਿਯੋ ਨਾਮ ਜ੝ੱਧੰ ਜਬੈ ਸ੝ਰਉਣ ਸੂਰੰ ॥ ਮਹਾ ਸਸਤ੝ਰ ਸਉਡੀ ਮਹਾਂ ਲੋਹ ਪੂਰੰ ॥

When those weapon-wielders heard the name of war, they showered arrows extensively;

ਹਠੇ ਬੀਰ ਹਾਠੈ ਸਭੈ ਸਸਤ੝ਰ ਲੈ ਕੈ ॥ ਪਰਿਯੋ ਮੱਧਿ ਸੈਣੰ ਬਡੋ ਨਾਦਿ ਕੈ ਕੈ ॥੭੩੩॥

All the warriors began to fight with persistence, holding their weapons, and here Lava jumped into the army raising a frightening thundering sound.733.

ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਮਾਰੈ ਪਚਾਰੇ ਸ੝ ਸੂਰੰ ॥ ਗਿਰੇ ਜ੝ੱਧ ਜੋਧਾ ਰਹੀ ਧੂਰਿ ਪੂਰੰ ॥

Many warriors were killed, they fell down on the earth and the dust arose on all the four sides;

ਉਠੀ ਸਸਤ੝ਰ ਝਾਰੰ ਅਪਾਰੰਤ ਵੀਰੰ ॥ ਭ੝ਰਮੇ ਰ੝ੰਡ ਮ੝ੰਡੰ ਤਨੰ ਤੱਛ ਤੀਰੰ ॥੭੩੪॥

The warriors began to shower blows of their weapons and the trunks and heads of the warriors began to fly hither and thither.734.

ਗਿਰੇ ਲ੝ੱਥ ਪੱਥੰ ਸ੝ ਜ੝ਥੰਤ ਬਾਜੀ ॥ ਭ੝ਰਮੈ ਛੂਛ ਹਾਥੀ ਬਿਨਾ ਸ੝ਆਰ ਤਾਜੀ ॥

The path was filled with the corpses of the horses and the elephants,

ਗਿਰੇ ਸਸਤ੝ਰ ਹੀਣੰ ਬਿਅੱਸਤ੝ਰੰਤ ਸੂਰੰ ॥ ਹਸੇ ਭੂਤ ਪ੝ਰੇਤੰ ਭ੝ਰਮੀ ਗੈਣਿ ਹੂਰੰ ॥੭੩੫॥

And horses began to run without drivers, the warriors fell being deprived of weapons and the ghosts, fiends and the heavenly damsels began to wander smilingly.735.

ਘਣੰ ਘੋਰ ਨੀਸਾਣ ਬੱਜੇ ਅਪਾਰੰ ॥ ਖਹੇ ਵੀਰ ਧੀਰੰ ਉਠੀ ਸਸਤ੝ਰ ਝਾਰੰ ॥

The trumpets resounded violently, the warriors began to fight and the blows of weapons were showered;

ਛਲੇ ਚਾਰ ਚਿਤ੝ਰੰ ਬਚਿਤ੝ਰੰਤ ਬਾਣੰ ॥ ਰਣੰ ਰੋਸ ਰੱਜੇ ਮਹਾਂ ਤੇਜਵਾਣੰ ॥੭੩੬॥

The arrows were discharged creating wondrous type of paintings and the mighty warriors moved in the battlefield being highly infuriated.736.

ਚਾਚਰੀ ਛੰਦ ॥

CHAACHARI STANZA

ਉਠਾਈ ॥ ਦਿਖਾਈ ॥ ਨਚਾਈ ॥ ਚਲਾਈ ॥੭੩੭॥

The sword arose, seemed, danced and was struck.737.

ਭ੝ਰਮਾਈ ॥ ਦਿਖਾਈ ॥ ਕੰਪਾਈ ॥ ਚਖਾਈ ॥੭੩੮॥

An illusion was created; the sword was shown again and the blow was struck tremblingly.738.

ਕਟਾਰੀ ॥ ਅਪਾਰੀ ॥ ਪ੝ਰਹਾਰੀ ॥ ਸ੝ਨਾਰੀ ॥੭੩੯॥

Blows were struck with various.739.

ਪਚਾਰੀ ॥ ਪ੝ਰਹਾਰੀ ॥ ਹਕਾਰੀ ॥ ਕਟਾਰੀ ॥੭੪੦॥

The swords were drawn, the warriors challenged and the blows wre struck with spears.740.

ਉਠਾਝ ॥ ਗਿਰਾਝ ॥ ਭਗਾਝ ॥ ਦਿਖਾਝ ॥੭੪੧॥

The warriors were raised, caused to fall and run and shown the way . 741.

ਚਲਾਝ ॥ ਪਚਾਝ ॥ ਤ੝ਰਸਾਝ ॥ ਚ੝ਟਿਆਝ ॥੭੪੨॥

The warriors were discharged, endured and the warriors were made fearful.742.

ਇਤਿ ਲਵ ਬਾਧਵੋ ਸਤ੝ਰਘਣ ਬਧਹਿ ਸਮਾਪਤੰ ॥

This is end of this story.